Η επόμενη ημέρα της ψήφισης από την Ολομέλεια της Βουλής του νομοθετικού πακέτου για τη διαχείριση των μη εξυπηρετούμενων δανείων, βρίσκει τα κόμματα να μετρούν κέρδη για τη στάση και τις προτάσεις του που ψηφίστηκαν, το καθένα από τη δική του οπτική. Οι πολιτικές δυνάμεις και βουλευτές οδεύουν προς την εορτή του Πάσχα έχοντας να προσφέρουν κάτι χειροπιαστό στους ψηφοφόρους τους.
Ωστόσο, υπάρχει μεγάλη αβεβαιότητα στο τι τελικά θα ισχύσει, τι τελικά μπορεί να εφαρμοστεί στην πράξη και ποια θα είναι η επίπτωση της ευρείας αυτής νομοθετικής παρέμβασης στο χρηματοπιστωτικό σύστημα και στη διαχείριση του μη εξυπηρετούμενου ιδιωτικού χρέους της χώρας. Δεν πρέπει να υποβαθμίζεται η σημασία που δίνουν οι οίκοι αξιολόγησης και διεθνείς οργανισμοί στον υφιστάμενο μεγάλο όγκο μη εξυπηρετουμένων δανείων.
Πηγές από την τραπεζική αγορά επισημαίνουν στον "Π" ότι πολλές από τις προτάσεις νόμου των κομμάτων που έχουν εγκριθεί, παραβιάζουν το Σύνταγμα και συγκεκριμένα την ελευθερία των συμβάσεων. Ανάμεσα σε αυτές, η υιοθέτηση οροφής στον τοκισμό με το οφειλόμενο ποσό περιλαμβανομένων τόκων να ανέρχεται στο διπλάσιο του αρχικού χρέους, η διαγραφή υπόλοιπου χρέους μετά την εκποίηση ενυπόθηκου ακινήτου και ο περιορισμός της ευθύνης των εγγυητών.
Αντισυνταγματική κρίνεται και η πρόταση του Κινήματος Οικολόγων - Συνεργασία Πολιτών για τη διατήρηση στο 50% της υποχρέωσης εφαρμογής επιφυλασσόμενης τιμής πώλησης μετά τον πρώτο πλειστηριασμό.
Ο διευθυντής του γραφείου τύπου του Προέδρου της Δημοκρατίας, Βίκτωρας Παπαδόπουλος, δήλωσε χθες (ΡΙΚ) ότι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας θα κινηθεί με βάση την εισήγηση που θα λάβει από τη Νομική Υπηρεσία η οποία και θα ελέγξει τη συνταγματικότητα των προτάσεων νόμου που ψηφίστηκαν.
Οι προτάσεις του ΑΚΕΛ για τις εκποιήσεις ήταν λογικές και ''πατούν στο έδαφος'' γι' αυτό και υπερψηφίστηκαν και δεν υπάρχει καμία αντισυνταγματικότητα, δήλωσε ο ΓΓ του κόμματος Στέφανος Στεφάνου, καλώντας τον ΠτΔ να μην τις αναπέμψει.
Οι εγγυητές
Θα πρέπει να σημειωθεί ότι ξεχωριστό κεφάλαιο αποτελεί το ζήτημα των εγγυητών. Σήμερα οι τράπεζες δε ζητούν προσωπικές εγγυήσεις από τρίτους για τη χορήγηση ενός δανείου. Ωστόσο στο παρελθόν αποτελούσε πάγια πρακτική κάθε αίτηση δανείου να συνοδεύεται και από υπογραφές εγγυητών και μάλιστα όσο περισσότεροι ήταν εγγυητές τόσο πιο σίγουρη ήταν η χορήγηση του δανείου. Σε πολλές περιπτώσεις, αν όχι στη συντρηπτική πλειοψηφία, ο εγγυητής δεν αντιλαμβανόταν τον κίνδυνο που αναλάμβανε. Το αποτέλεσμα είναι σήμερα να υπάρχουν περίπου 70.000 εγγυητές "κόκκινων δανείων" οι οποίοι κουβαλούν ένα μεγάλο βάρος.
Η πρόταση νόμου του Αβέρωφ Νεοφύτου εκ μέρους της κοινοβουλευτικής ομάδας του Δημοκρατικού Συναγερμού και των Μαρίνου Σιζόπουλου (ΕΔΕΚ), Ηλία Μυριάνθους (ΕΔΕΚ), Αλέκου Τρυφωνίδη (ΔΗΠΑ), Ανδρέα Θεμιστοκλέους (ανεξάρτητος), Κωστή Ευσταθίου (ανεξάρτητος) και Αλεξάνδρας Ατταλίδου (Volt), ορίζει ότι, σε περιπτώσεις εκποίησης ακινήτου ή ανάκτησης από ενυπόθηκο δανειστή, η εγγύηση που παρέχεται από τους εγγυητές του δανείου, περιορίζεται και δεν υπερβαίνει το ποσό του αρχικού δανείου, αφαιρουμένων, αναλόγως της περίπτωσης, είτε του ποσού που έχει εισπραχθεί από τον διεξαχθέντα πλειστηριασμό, είτε της αξίας για την οποία το ακίνητο έχει ανακτηθεί από τον δανειστή. Η εν λόγω ρύθμιση δεν θα εφαρμόζεται σε περίπτωση κατά την οποία εγγυητής έχει παράλληλα την ιδιότητα του πρωτοφειλέτη. Η ρύθμιση τερματίζει την ευθύνη των εγγυητών όταν μια υπόθεση φτάνει σε πλειστηριασμό. Το πρόβλημα συνταγματικότητας που ανακύπτει αφορά το γεγονός ότι αλλάζουν με νόμο οι όροι μιας δανειακής σύμβασης. Δεν θα προκαλούσε έκπληξη πάντως αν η εν λόγω ρύθμιση τεθεί σε ισχύ.
Δικαστήρια και αναστολή
Η πρόταση νόμου του ΔΗΚΟ για τη λειτουργία ειδικών δικαστηρίων που θα χειρίζονται χρηματοοικονομικές υποθέσεις και για την εκδίκαση αυτών των υποθέσεων μέσα σε ένα διάστημα 12 μηνών μπορεί να μην έχει θέματα συνταγματικότητας, ωστόσο, υπάρχει ένα ερώτημα για το αν μπορεί να εφαρμοστεί στην πράξη.
Τα προβλήματα είναι δύο. Πρώτον, η πρόταση νόμου του ΔΗΚΟ δίνει τη δυνατότητα στο Ανώτατο Δικαστήριο να εκδίδει οδηγίες ώστε πρόεδρος επαρχιακού δικαστηρίου να ορίσει αριθμό ειδικών δικαστών, οι οποίοι να εκδικάζουν διαφορές χρηματοπιστωτικής φύσεως. Δηλαδή το Ανώτατο Δικαστήριο δεν είναι υποχρεωμένο να το κάνει. Δεύτερον ο ορισμός χρονοδιαγραμμάτων, έστω και έμμεσα, για την εκδίκαση των σχετικών υποθέσεων, αντιμετωπίζεται αρνητικά από τους δικαστικούς. Στην περίπτωση πάντως που όντως είχαμε δικαστήρια εξειδικευμένα για τραπεζικές υποθέσεις τα οποία θα εκδίκαζαν μέσα σε ένα χρόνο υποθέσεις εκποιήσεων, τότε θα λυνόταν και το πρόβλημα. Τραπεζικά στελέχη εξηγούν στον "Π" ότι δεν θα υπήρχε πρόβλημα με ρυθμίσεις όπως η αναστολή στην εκτέλεση εκποιήσεων για οποιαδήποτε αιτία, θα μπορούσε να επικαλεστεί ένας δανειολήπτης αν πράγματι οι υποθέσεις αυτές εκδικάζονταν σε ένα εύλογο χρονικό διάστημα. Σήμερα αυτό δεν ισχύει. Τα δικαστήρια στη Λευκωσία και την Αμμόχωστο εκδικάζουν αγωγές του 2020, στη Λάρνακα και στη Λεμεσό των ετών 2018/2019 και στην Πάφο των ετών 2017/2018.
Η μεγάλη εικόνα
Σε δεύτερο επίπεδο τραπεζικές πηγές τονίζουν ότι η ανασφάλεια του δικαίου σ΄ότι αφορά την ανάκτηση μη εξυπηρετούμενων δανείων θα τιμολογηθεί από τις τράπεζες και θα περάσει ως κόστος, δηλαδή αυξημένα επιτόκια, στους δανειολήπτες. Υπενθυμίζεται ότι σε σχετική τοποθέτηση είχε προβεί και ο διευθύνων σύμβουλος της τράπεζας Κύπρου, Πανικός Νικολάου κατά την παρουσίαση των αποτελεσμάτων του συγκροτήματος για το 2025.
Βλέποντας πιο μακριά οι ίδιες πηγές τονίζουν ότι αν ξαναχρειαστεί, λόγω μιας μεγάλης κρίσης, οι τράπεζες να διαχειριστούν ένα μεγάλο όγκο μη εξυπηρετούμενων δανείων μέσω της πώλησης τους σε εξειδικευμένες εταιρείες το πιθανότερο είναι ότι δεν θα υπάρξει επενδυτικό ενδιαφέρον. Αυτό όμως θα ήταν πραγματικά, και δεν κινδυνολογούμε, καταστροφικό για τη χώρα. Η εμπειρία που αποκόμισε και ευρωπαϊκό τραπεζικό σύστημα από την κρίση του ευρώ την περίοδο 2012 2013 η οποία επηρέασε αριθμό τραπεζών σε όλη την Ευρώπη είναι ότι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος εξυγίανσης των ισολογισμών των τραπεζών από κόκκινα δάνεια είναι η πώληση τους. Αυτός είναι και ο λόγος οποίος προωθείται και ένα νομοθετικό πακέτο, σε ευρωπαϊκό επίπεδο για την δημιουργία μίας μεγάλης δευτερογενούς αγοράς μη εξυπηρετούμενων δανείων.
Όλοι οι εμπλεκόμενοι, κυβέρνηση, κόμματα, τράπεζες, οι εταιρείες εξαγοράς πιστώσεων και τα κόμματα, τονίζουν την ανάγκη λύσεων για πραγματικά ευάλωτους δανειολήπτες και εγγυητές που είναι εγκλωβισμένοι σε χρέη που δεν μπορούν να αποπληρώσουν, αλλά είναι αμφίβολο αν οι νέες νομοθετικές παρεμβάσεις θα οδηγήσουν στο επιθυμητό αποτέλεσμα. Η εμπειρία του παρελθόντος και ειδικά η σχεδόν επί τρία χρόνια αναστολή των εκποιήσεων κατά διάρκεια της πανδημίας είχε ως αποτέλεσμα να "φουσκώσει" το πρόβλημα, με το υπόλοιπο των δανείων να αυξάνεται λόγω των τόκων, και να μην προχωρούν τελικά αναδιάρθρωση δανείων.
