Η συμμετοχή ηγετών χωρών της Μέσης Ανατολής στην Άτυπη Σύνοδο Κορυφής του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στην Κύπρο, και συγκεκριμένα Αιγύπτου, Λιβάνου, Συρίας, Ιορδανίας, και του γενικού γραμματέα του Συμβουλίου Συνεργασίας των Χωρών του Κόλπου, σηματοδοτεί το ανανεωμένο ενδιαφέρον της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την περιοχή υπό το βάρος των νέων συνθηκών που έχει δημιουργήσει ο πόλεμος ΗΠΑ και Ισραήλ εναντίον του Ιράν. Το ενδιαφέρον αυτό φαίνεται ότι δεν εξαντλείται σε συμβολικό επίπεδο αλλά θα υπάρξει συνέχεια και μάλιστα άμεσα.
Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ανακοίνωσε ότι η ΕΕ θα πραγματοποιήσει τον «πρώτο πολιτικό διάλογο υψηλού επιπέδου» με τη Συρία σε δύο εβδομάδες, με στόχο τη σύναψη συμφωνίας σύνδεσης με τη Δαμασκό.
Η ΕΕ, στο ανώτατο πολιτικό επίπεδο, επιχείρησε να συντονιστεί με τις χώρες της περιοχής για τον χειρισμό της κρίσης, με την κάθε πλευρά να στέλνει τα δικά της μηνύματα. Σε αυτό το πλαίσιο εκφράστηκε για άλλη μια φορά η στήριξη και προς την Κύπρο, η οποία εκ των πραγμάτων έχει να παίξει ρόλο στην πολιτική γειτονίας της ΕΕ με τη Μέση Ανατολή, λόγω της γεωγραφικής της θέσης.
To πρόσθετο ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι το άνοιγμα προς τη Μέση Ανατολή συνδυάζεται με την πολιτική στήριξης προς την Ουκρανία.
«Σήμερα η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα δύσκολο περιβάλλον ασφάλειας. Ένα περιβάλλον που απαιτεί από την Ευρώπη να έχει μια ολιστική προσέγγιση για τη βιώσιμη ειρήνη και ασφάλεια –και να ενεργεί αναλόγως. Είτε στην Ουκρανία είτε στη Μέση Ανατολή. Η συνάντησή μας στην Κύπρο, στο τρέχον πλαίσιο, έχει σημαντικό συμβολικό χαρακτήρα. Δείχνει τη σταθερή και αδιαμφισβήτητη υποστήριξη της ΕΕ προς τα κράτη μέλη που πλήττονται περισσότερο από τη συνεχιζόμενη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή», ανέφερε ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα.
«Δεν είμαστε εταίροι μόνο στη διαχείριση κρίσεων αλλά είμαστε εταίροι και για το μέλλον», τόνισε από την πλευρά της η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Την προσέγγιση αυτή τη στηρίζει και η Κύπρος.
«Η ασφάλεια και η σταθερότητα αυτής της περιοχής είναι άρρηκτα συνδεδεμένες με αυτές της Ευρώπης -πρόκειται για μια ζωτικής σημασίας γειτονιά και είναι η γειτονιά της ΕΕ», είπε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, μετά την ολοκλήρωση των εργασιών της συνόδου.
Οι ευρωπαϊκές χώρες πρέπει να ενισχύσουν τη στρατηγική τους παρουσία στη Μέση Ανατολή, να συνάψουν συμφωνίες με εταίρους σε ολόκληρη την περιοχή και να προσπαθήσουν να θέσουν τέλος στον πόλεμο με το Ιράν, σημείωσε από την πλευρά του, σε συνέντευξη στο Politico, ο υπουργός Εξωτερικών, Κωνσταντίνος Κόμπος.
Ο Πρόεδρος του Λιβάνου, Ζοζέφ Αούν, ανέφερε ότι στη συνάντηση περιέγραψε την πραγματικότητα του Λιβάνου και τόνισε ότι η χώρα του «πληρώνει ένα πολύ μεγάλο ανθρωπιστικό τίμημα». Παρ' όλα αυτά, συνέχισε, ο Λίβανος βλέπει τεράστιες δυνατότητες για οικονομική ολοκλήρωση και διασύνδεση σε υπηρεσίες και εμπόριο.
Ο Πρόεδρος της Συρίας, Αχμέτ Αλ Σάρα, χαρακτήρισε τη συνάντηση στη Λευκωσία ως δείγμα πολιτικής ωριμότητας. Η ασφάλεια της Ευρώπης και της Μέσης Ανατολής είναι αλληλένδετες, σημειώνοντας ότι «η Ευρώπη χρειάζεται τη Συρία όσο η Συρία χρειάζεται την Ευρώπη». Επιπλέον, κάλεσε τη διεθνή κοινότητα να αναλάβει τις ευθύνες της για την επιθετικότητα του Ισραήλ στο έδαφος της χώρας του.
Διακήρυξη Κύπρου-Αιγύπτου
Στο περιθώριο της συνόδου Κύπρος και Αίγυπτος υπέγραψαν Κοινή Διακήρυξη για στρατηγική εταιρική σχέση. Κυβερνητικές πηγές σχολιάζουν ότι οι σχέσεις των δύο χωρών εισέρχονται σε ένα πιο ώριμο, θεσμικά εδραιωμένο και στρατηγικά οργανωμένο επίπεδο και κάνουν λόγο για έναν σημαντικό πολιτικό σταθμό. Η Κοινή Διακήρυξη, εξηγούν, εδραιώνει και αναβαθμίζει περαιτέρω τις ήδη εξαιρετικές σχέσεις Κύπρου και Αιγύπτου, τις καθιστά πιο δομημένες, πιο στοχευμένες και πιο αποτελεσματικές. Είναι μια εξέλιξη που δείχνει ότι η Κύπρος συμμετέχει ενεργά και με ουσιαστικό ρόλο στη διαμόρφωση των περιφερειακών εξελίξεων, μέσα από σχέσεις εμπιστοσύνης, θεσμική σοβαρότητα και απτά αποτελέσματα, είναι η εικόνα που μεταφέρει η κυπριακή κυβέρνηση.
Άσκηση επί χάρτου για το 42.7
Σε ό,τι αφορά τη ρήτρα αμοιβαίας άμυνας που προβλέπει το άρθρο 42.7 της Συνθήκης της ΕΕ, ο «Π"» αντιλαμβάνεται ότι θα επιδιωχθεί να συνταχθεί ένα εγχειρίδιο διαδικασιών για το τι μπορεί να γίνεται όταν ένα κράτος μέλος ζητεί την ενεργοποίησή της. Προς αυτή την κατεύθυνση στις 4 Μαϊου θα πραγματοποιηθεί μια άσκηση προσομοίωσης. Η προοπτική να στηθεί ένας επιχειρησιακός μηχανισμός μοιάζει απομακρυσμένη.
Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δήλωσε ότι η ρήτρα αμοιβαίας άμυνας της ΕΕ, το άρθρο 42.7, χρειάζεται περαιτέρω επεξεργασία για να λειτουργήσει σωστά στην πράξη.
«Η Συνθήκη είναι πολύ σαφής ως προς το τι πρέπει να γίνει», είπε η Φον ντερ Λάιεν, εξηγώντας ότι τα κράτη μέλη υποχρεούνται να αλληλοβοηθούνται. «Η Συνθήκη δεν είναι σαφής ως προς το τι συμβαίνει, πότε και ποιος αναλαμβάνει τι».
Υπέρ του να αποκτήσει υπόσταση η ρήτρα αμοιβαίας άμυνας τάχθηκε ο Έλληνας Πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης. «Θεωρώ», είπε, «πολύ σημαντικό το γεγονός ότι το θέμα έχει εισέλθει σταθερά στην ατζέντα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου (...) η Ελλάδα σίγουρα θα αξιοποιήσει την ευρωπαϊκή προεδρία της το δεύτερο εξάμηνο του 2027 για να αναδείξει περαιτέρω αυτή τη συζήτηση».
