Το άρθρο του Διονύση Διονυσίου στον «Π» της Κυριακής 9 Αυγούστου 2026 με τίτλο «Αντιφάσεις στην Εξωτερική Πολιτική Χριστοδουλίδη» (https://www.politis.com.cy/apopseis/stiles/1024877/oi-antifaseis-tis-eksoterikis-politikis-xristodoylidi-h-kalliergheia-tis-psefdaisthisis-tis-iskhiris-kyproy) είναι μία από τις πιο ξεκάθαρες αποτιμήσεις που έχω διαβάσει για τη στρατηγική πραγματικότητα που αντιμετωπίζει σήμερα η Κύπρος. Ορθώς διαχωρίζετε τη διπλωματική δραστηριότητα από την πραγματική στρατηγική ισχύ και, κυρίως, αναδεικνύετε την επικίνδυνη αντίληψη ότι οι στενότερες σχέσεις με την Ουάσινγκτον, το Ισραήλ ή άλλους περιφερειακούς παράγοντες παρέχουν, κατά κάποιον τρόπο, την ασφάλεια ή τη διαπραγματευτική ισχύ που απαιτείται για την επίλυση του Κυπριακού με όρους της ελληνοκυπριακής πλευράς.
Ωστόσο, η ανάλυσή σας μου αφήνει ένα ακόμη πιο ανησυχητικό ερώτημα: εάν όλα αυτά γίνονται πλέον τόσο προφανή, γιατί το ελληνοκυπριακό πολιτικό κατεστημένο -και επανειλημμένα ένα σημαντικό μέρος του εκλογικού σώματος- εξακολουθεί να εμφανίζεται τόσο απρόθυμο να ασχοληθεί σοβαρά με τους συμβιβασμούς που απαιτούνται για μία λύση;
Τι ακριβώς περιμένει ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης;
Δεν υπάρχει τίποτα κακό στο να ενισχύονται οι σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ισραήλ, τη Γαλλία, τη Βρετανία ή οποιονδήποτε άλλον. Η Κύπρος θα πρέπει να έχει όσο το δυνατόν περισσότερους φίλους. Όμως οι συμφωνίες, η στρατιωτική συνεργασία, οι στρατηγικοί διάλογοι και οι διπλωματικές αβρότητες δεν πρέπει ποτέ να συγχέονται με εγγυήσεις ασφάλειας.
Θα έπρεπε ασφαλώς να έχουμε ήδη διδαχθεί αυτό το μάθημα. Η Βρετανία διατηρούσε κυρίαρχες στρατιωτικές βάσεις στο νησί και ήταν μία από τις τρεις εγγυήτριες δυνάμεις, και όμως τίποτα από αυτά δεν απέτρεψε την κατάρρευση της συνταγματικής τάξης, τη διακοινοτική βία, το πραξικόπημα που υποστηρίχθηκε από την Ελλάδα ή την καταστροφή του 1974. Γιατί, λοιπόν, να θεωρούν σήμερα οι Κύπριοι ότι ένα νέο πλέγμα εξωτερικών σχέσεων μπορεί να υποκαταστήσει μία βιώσιμη πολιτική διευθέτηση μεταξύ των δύο κοινοτήτων του νησιού;
Αυτό είναι που δυσκολεύομαι ολοένα και περισσότερο να κατανοήσω. Η ελληνοκυπριακή πολιτική φαίνεται εντυπωσιακά πρόθυμη να οικοδομήσει στρατηγικές σχέσεις με σχεδόν όσους βρίσκονται γύρω από την Κύπρο, ενώ ταυτόχρονα παραμένει εξαιρετικά διστακτική να οικοδομήσει τη σημαντικότερη σχέση από όλες: τη σχέση με τους Τουρκοκύπριους, με τους οποίους στο τέλος θα πρέπει να μοιραστεί το νησί.
Το ιστορικό τραύμα από την Οθωμανική Αυτοκρατορία δεν αρκεί για να το εξηγήσει. Ούτε μπορούν όλα απλώς να αποδοθούν στην Τουρκία. Υπάρχει, ασφαλώς, κάτι βαθύτερο στην πολιτική ψυχολογία που διαμορφώθηκε μετά το 1963 και ενισχύθηκε ακόμη περισσότερο μετά το 1974.
Ίσως μέρος της εξήγησης να βρίσκεται στην εντυπωσιακή ασυμμετρία που έχει δημιουργήσει το σημερινό στάτους κβο. Οι Ελληνοκύπριοι διατήρησαν τη διεθνώς αναγνωρισμένη Κυπριακή Δημοκρατία, τη διπλωματική της εκπροσώπηση, την ιδιότητα μέλους της ΕΕ και τη διεθνή νομική της προσωπικότητα. Μία ομοσπονδιακή λύση, επομένως, απαιτεί από αυτούς να παραχωρήσουν κάτι χειροπιαστό: τον αποκλειστικό έλεγχο αυτού του κράτους και την αποδοχή της πραγματικής πολιτικής ισότητας των Τουρκοκυπρίων. Η διατήρηση του στάτους κβο φαίνεται σήμερα να έχει συγκριτικά μικρό κόστος, παρόλο που το συσσωρευόμενο μακροπρόθεσμο τίμημα μπορεί τελικά να είναι η μόνιμη διχοτόμηση.
Αυτό καθιστά την αναβολή πολιτικά δελεαστική.
Εγείρει επίσης δύσκολα ερωτήματα για τον ρόλο της πολιτικής ηγεσίας, της εκπαίδευσης και ιδιαίτερα των Μέσων Ενημέρωσης. Ακόμη και κατά την περίοδο Κληρίδη, σε ποιο βαθμό προετοιμάστηκε πραγματικά η ελληνοκυπριακή κοινωνία για το τι συνεπάγεται ένας ουσιαστικός ομοσπονδιακός συμβιβασμός;
Για γενιές, το κυρίαρχο αφήγημα έχει, εύλογα, επικεντρωθεί στο 1974: εισβολή, κατοχή, πρόσφυγες και αγνοούμενοι. Αυτά αποτελούν θεμελιώδεις πτυχές του ελληνοκυπριακού πόνου και δεν μπορούν να υποβαθμιστούν. Όμως πού βρίσκεται η εξίσου σοβαρή δημόσια εξέταση των γεγονότων του 1963-64, των προτεινόμενων συνταγματικών τροποποιήσεων, της κατάρρευσης της δικοινοτικής διακυβέρνησης, του εκτοπισμού των Τουρκοκυπρίων και των χρόνων που πέρασαν σε θύλακες;
Εάν η μία κοινότητα διδάσκεται, συνειδητά ή ασυνείδητα, ότι το Κυπριακό ουσιαστικά άρχισε το 1974, ενώ η άλλη θυμάται ότι η ανασφάλειά της ξεκίνησε πολύ νωρίτερα, δεν θα πρέπει να μας εκπλήσσει το γεγονός ότι οι δύο κοινότητες προσέρχονται στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων με εντελώς διαφορετικές αντιλήψεις για το πρόβλημα που καλούνται να επιλύσουν.
Ακριβώς γι' αυτό έχει σημασία η πολιτική ισότητα.
Μία ΔΔΟ δεν μπορεί απλώς να σημαίνει επανένωση του εδάφους. Πρέπει να ανασυγκροτήσει τη συνταγματική εταιρική σχέση που απέτυχε, με επαρκείς ασφαλιστικές δικλίδες ώστε καμία κοινότητα να μην μπορεί να κυριαρχήσει επί της άλλης. Αυτό απαιτεί θάρρος και από την τουρκοκυπριακή ηγεσία, όμως η διεθνώς αναγνωρισμένη Κυπριακή Δημοκρατία φέρει αναπόφευκτα ιδιαίτερη ευθύνη, ακριβώς επειδή διαθέτει τόσο μεγάλη διπλωματική και θεσμική ισχύ.
Η ανησυχία μου είναι ότι οι εξελίξεις πλέον μας προσπερνούν.
Η Τουρκία καθίσταται ολοένα και περισσότερο, όχι λιγότερο, στρατηγικά σημαντική για το ΝΑΤΟ, την ευρωπαϊκή άμυνα, τη Μαύρη Θάλασσα, τη Μέση Ανατολή και την ευρύτερη περιφερειακή αρχιτεκτονική ασφάλειας. Το Ισραήλ θα εξυπηρετήσει τα ισραηλινά συμφέροντα. Η Αμερική θα εξυπηρετήσει τα αμερικανικά συμφέροντα. Η Βρετανία θα εξυπηρετήσει τα βρετανικά συμφέροντα. Και η Ευρώπη αντιλαμβάνεται ολοένα και περισσότερο ότι, ανεξάρτητα από τις διαφωνίες της με την Άγκυρα, η Τουρκία δεν μπορεί απλώς να αγνοηθεί από την ευρωπαϊκή εξίσωση ασφάλειας.
Καμία από αυτές τις δυνάμεις δεν πρόκειται να οργανώσει την περιφερειακή της στρατηγική γύρω από την επίλυση του Κυπριακού για λογαριασμό μας.
Την ίδια ώρα, κάθε χρόνος που περνά ενσωματώνει το βόρειο τμήμα του νησιού ακόμη περισσότερο στην Τουρκία, οικονομικά, πολιτικά και στρατηγικά. Κάποια στιγμή, η διχοτόμηση δεν χρειάζεται επίσημη διεθνή αναγνώριση για να καταστεί ουσιαστικά μόνιμη. Αρκεί να κανονικοποιηθεί σε τέτοιο βαθμό ώστε ο υπόλοιπος κόσμος να μάθει απλώς να τη διαχειρίζεται.
Ως Κύπριος, βρίσκω αυτή την προοπτική βαθιά απογοητευτική, ακριβώς επειδή τόσο μεγάλο μέρος όσων συμβαίνουν είναι πλέον απολύτως ορατό.
Γι' αυτό και το άρθρο σας αξίζει προσοχή πέρα από την ανάλυση της εξωτερικής πολιτικής του Χριστοδουλίδη. Αναδεικνύει μία πολύ μεγαλύτερη αντίφαση στον πυρήνα της ελληνοκυπριακής στρατηγικής: φαίνεται ότι είσαστε πρόθυμοι να μπείτε στρατηγικά στο ίδιο «κρεβάτι» σχεδόν με όλους, εκτός από τους ανθρώπους που βρίσκονται στην άλλη πλευρά του ίδιου σας του νησιού.
Ο Χριστοδουλίδης, επομένως, θα πρέπει να κριθεί όχι από τον αριθμό των Προέδρων που συναντά, των αμυντικών συμφωνιών που υπογράφει ή των φωτογραφιών που βγάζει στην Ουάσινγκτον, αλλά από το κατά πόσο μετατρέπει αυτό το διπλωματικό κεφάλαιο στο πολιτικό θάρρος που απαιτείται για να εμπλακεί σοβαρά με την τουρκοκυπριακή ηγεσία, την πολιτική ισότητα, το πλαίσιο Γκουτέρες και μία λειτουργική ΔΔΟ.
Διαφορετικά, η Κύπρος μπορεί κάποια στιγμή να ανακαλύψει ότι, ενώ οι ηγέτες της συσσώρευαν διπλωματικές σχέσεις, ταυτόχρονα έχαναν τη χώρα που υποτίθεται ότι αυτές οι σχέσεις είχαν στόχο να προστατεύσουν.
Το ερώτημα, λοιπόν, που τελικά αφήνει μετέωρο το άρθρο σας είναι πολύ απλό:
Τι περιμένει ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης - και τι, ρεαλιστικά, πιστεύει ότι κερδίζει η Κύπρος περιμένοντας;
*Πολιτικός αναλυτής
