Τρεις μήνες πριν τις βουλευτικές εκλογές του Μαΐου, η πολιτική σκηνή της Κύπρου μοιάζει περισσότερο με κινούμενη άμμο παρά με σταθερό έδαφος. Σήμερα παρουσιάζουμε την πρώτη από τις 4 δημοσκοπήσεις της Noverna Analytics που θα πραγματοποιηθούν για λογαριασμό του «Πολίτη» μέχρι τον Μάιο, η οποία δεν αποτυπώνει απλώς συσχετισμούς δυνάμεων, αλλά καταγράφει μια κοινωνία κουρασμένη, καχύποπτη και διχασμένη. Μια κοινωνία που αναζητά αλλαγή αλλά δεν πείθεται πλήρως ότι τα υφιστάμενα κόμματα και το πολιτικό τους προσωπικό μπορούν να τη φέρουν εις πέρας.
Στο επίκεντρο της προεκλογικής σύγκρουσης δεν βρίσκεται το Κυπριακό, όπως συνέβαινε ιστορικά, αλλά η διαφθορά, η οικονομία, η διαφάνεια και η λειτουργικότητα της Βουλής. Σε όλα αυτά, οι πολίτες εμφανίζονται βαθιά δύσπιστοι.
Ένας στους τέσσερις...
Ένα από τα μηνύματα της έρευνας είναι η αβεβαιότητα. Στη θεωρία το 71% των ερωτηθέντων δηλώνει ότι θα ψηφίσει «σίγουρα». Το υπόλοιπο 29% είτε διστάζει, είτε αμφιταλαντεύεται. Στην πρόθεση ψήφου, το 21,1% δηλώνει «Δεν θα ψηφίσω/Αναποφάσιστος», ενώ επιπλέον 2,9% αρνήθηκε να απαντήσει. Με απλά λόγια, σχεδόν ένας στους τέσσερις πολίτες δεν έχει ακόμη κομματική επιλογή.
ΔΗΣΥ και ΑΚΕΛ
Στην καθαρή πρόθεση ψήφου, ο ΔΗΣΥ προηγείται με 17,5% και το ΑΚΕΛ ακολουθεί με 16,1%. Η διαφορά είναι μικρή ώστε η μάχη για την πρωτιά να παραμένει στα όρια του στατιστικού λάθους, οπότε ακόμα είναι ανοιχτή.
Με αναγωγή των αναποφασίστων, η οποία γίνεται αναλογικά και ως εκ τούτου δεν θα πρέπει να θεωρείται δεδομένη, ο ΔΗΣΥ ανεβαίνει στο 23,6% και το ΑΚΕΛ στο 21,7%. Η εικόνα αυτή δείχνει 3 πράγματα:
* Πρώτον, τα δύο μεγάλα κόμματα, αν παραμείνουν αυτοί οι αριθμοί, μάλλον εξασφαλίζουν ποσοστά πάνω από 20%
* Δεύτερον, με αυτά τα ποσοστά κανένα από τα δύο μεγάλα κόμματα δεν έχει κυρίαρχη θέση, είτε για να καθορίσει την εκλογή προέδρου της Βουλής, είτε πολύ περισσότερο, για να οδηγήσει στον Β' γύρο τον υποψήφιο Πρόεδρο που θα στηρίξει για την προεδρία της Δημοκρατίας το 2028.
* Τρίτον και τα δύο εμφανίζουν φθορά σε σχέση με προηγούμενες περιόδους. Ούτε ο ΔΗΣΥ, ούτε το ΑΚΕΛ φαίνεται να πλησιάζουν τα ποσοστά των Βουλευτικών του 2021.
Για τον ΔΗΣΥ, η φθορά είναι η τυπική ενός πρώην κυβερνητικού κόμματος σε περίοδο οικονομικών πιέσεων και σκανδάλων. Για το ΑΚΕΛ, η πρόκληση είναι διαφορετική: παρότι βρίσκεται στην αντιπολίτευση, δεν καταφέρνει να κεφαλαιοποιήσει τη δυσαρέσκεια απέναντι στην κυβέρνηση. Και για τα δύο κόμματα συντρέχει ακόμα ένα κοινός λόγος που δικαιολογεί την πτώση. Υπάρχει μια διάχυτη δυσπιστία απέναντι σε όλα τα παραδοσιακά κόμματα της Κύπρου, και αυτό δεν είναι φαινόμενο κυπριακό, αλλά πανευρωπαϊκό.
Το ΕΛΑΜ ως τρίτος πόλος
Το ΕΛΑΜ καταγράφει 10,2% στην καθαρή πρόθεση ψήφου (13,7% με αναγωγή). Δεν πρόκειται πλέον για περιθωριακό κόμμα και φαίνεται ότι εδραιώνεται ως τρίτη δύναμη. Όχι όμως με τη δυναμική που έχουν δείξει οι μέχρι τώρα δημοσκοπήσεις, αφού φαίνεται να έχει αρχίσει να χάνει πολύ σημαντικά ποσοστά από τα δύο καινούργια κόμματα, την Άμεση Δημοκρατία και το ΑΛΜΑ.
Σε αυτό συντείνει και η μεγάλη αδυναμία που παρουσιάζει ως εθνικιστικό κόμμα, αφού η βάση του είναι σαφώς μονοθεματική με σταθερό άξονα το μεταναστευτικό. Το 70% των ψηφοφόρων του δηλώνει ότι αυτό είναι το βασικό κριτήριο επιλογής, παρά το γεγονός ότι το πρόβλημα αυτό τα τελευταία δύο χρόνια έχει ελεγχθεί σημαντικά, με τις ροές μεταναστών να έχουν μειωθεί στο ελάχιστο.
Το μήνυμα πάντως είναι σαφές. Ενόσω μια μερίδα πολιτών, ακόμα και λανθασμένα, θεωρεί ότι το μεταναστευτικό είναι το σοβαρότερο πρόβλημα που αντιμετωπίζει η χώρα, το ΕΛΑΜ θα διατηρεί σημαντικά ποσοστά. Τα ποσοστά αυτά, όπως ήδη επισημάνθηκε, θα μπορούσαν να ήταν πολύ πιο υψηλά αν δεν έμπαιναν σε αυτές τις εκλογές η Άμεση Δημοκρατία και το ΑΛΜΑ που φαίνεται ότι δίνουν επιλογή σε αντισυστημικούς ψηφοφόρους που ανησυχούν πέραν του μεταναστευτικού. Σε ψηφοφόρους αρχικά που θέλουν να στείλουν μηνύματα χωρίς να ταυτισθούν με ένα κόμμα ακραίο όπως θεωρείται ότι είναι το ΕΛΑΜ, αλλά ανησυχούν και για θέματα διαφάνειας και διαφθοράς. Όλοι κατανοούν ότι το ΕΛΑΜ δεν κερδίζει έδαφος λόγω οικονομικού ή κοινωνικού οράματος, αλλά λόγω πολιτικών αγκυλώσεων πάνω σε θέματα ασφάλειας, ταυτότητας και κοινωνικής συνοχής. Η άνοδός του δεν σημαίνει ψήφο υπέρ του κόμματος, όσο ψήφο φόβου και αγωνίας.
Κατακερματισμένο Κέντρο
Στον ενδιάμεσο χώρο ιδιαίτερα μετά την παρουσία του ΑΛΜΑ και της Άμεσης Δημοκρατίας παρατηρείται έντονος κατακερματισμός, με συρρίκνωση των ποσοστών του ΔΗΚΟ και δραματική πτώση της ΕΔΕΚ, των Οικολόγων και της ΔΗΠΑ με τα τρία τελευταία κόμματα να κινδυνεύουν σοβαρά να μείνουν εκτός Βουλής. Τα ποσοστά είναι αποκαλυπτικά:
• Άμεση Δημοκρατία: 9,1%
• ΑΛΜΑ: 7,6%
• ΔΗΚΟ: 6,4%
• ΕΔΕΚ: 2%
Volt: 1,9%
• Οικολόγοι: 0,9%
• ΔΗΠΑ: 0,5%
Τα παραδοσιακά κόμματα του Κέντρου δηλαδή το ΔΗΚΟ, η ΕΔΕΚ οι Οικολόγοι και η ΔΗΠΑ είχαν συγκεντρώσει στις βουλευτικές εκλογές του 2021 ποσοστό 28,5% έχοντας όλα μαζί 20 από τις 56 έδρες της Βουλής. Σήμερα τα κόμματα αυτά με βάση την τρέχουσα δημοσκοπική αποτύπωση, δεν φαίνεται να ξεπερνούν το 10%. Αν σε αυτό το ποσοστό προστεθούν τα ποσοστά του ΑΛΜΑ, της Άμεσης Δημοκρατίας και του Volt που θεωρούνται επίσης κεντρώα, το ποσοστό του κεντρώου χώρου παραμένει κοντά στο 29%. Με μια διαφορά. Ότι ο χώρος αυτός δεν έχει πλέον καμιά συνοχή. Αυτό το μωσαϊκό κομμάτων σε συνδυασμό με την πτώση των δύο μεγάλων κομμάτων, καθιστά εξαιρετικά πιθανή μια Βουλή χωρίς ξεκάθαρες πλειοψηφίες, όπου οι συμμαχίες θα είναι αναγκαστικές και συχνά εύθραυστες.
Συμπληρωματικά και με βάση τα ποσοστά που καταγράφονται σήμερα θα μπορούσαν να διατυπωθούν και τα ακόλουθα σχόλια:
• Το ΔΗΚΟ κινδυνεύει να χάσει τον οποιοδήποτε ρυθμιστικό ρόλο, τόσο σε ό,τι αφορά τον ρόλο του στην καινούργια Βουλή, όσο και σε ό,τι αφορά τις προεδρικές εκλογές του 2028.
• Η Άμεση Δημοκρατία δεν φαίνεται να έχει επηρεαστεί από την αρνητική δημοσιότητα σε ό,τι αφορά τα άτομα με ειδικές ανάγκες και την κριτική που δέχεται από όλους τους πολιτικούς χώρους γενικά. Μάλλον δείχνει να επωφελείται από τη γενικότερη προβολή.
• Το ΑΛΜΑ το οποίο επικεντρώνεται στην καταπολέμηση της διαφθοράς φαίνεται να μην έχει ιδιαίτερη δυναμική λόγω της παρουσίας πολλαπλών αντισυστημικών κομμάτων που επίσης λένε το ίδιο.
Ποιος μπορεί καλύτερα;
Με βάση τους πίνακες της έρευνας προκύπτουν σημαντικά και βαθύτερα ρήγματα στην εμπιστοσύνη των πολιτών προς τα κόμματα. Στο ερώτημα ποιο κόμμα μπορεί να φέρει ουσιαστική αλλαγή, το 46% απαντά κανένα. Από όσους επιλέγουν κόμμα τα ποσοστά εμπιστοσύνης δεν φαίνεται να είναι ικανοποιητικά:
• ΔΗΣΥ 17%
• ΕΛΑΜ 14%
• ΑΚΕΛ 13%
• ΑΛΜΑ 9%
• Άμεση Δημοκρατία 8%
• ΔΗΚΟ 6%
Το μήνυμα είναι σαφές: σχεδόν οι μισοί πολίτες θεωρούν ότι το κομματικό σύστημα δεν έχει τη βούληση ή την ικανότητα να αλλάξει ουσιαστικά τη χώρα.
Σταθερότητα και ασφάλεια
Σε ό,τι αφορά τη σταθερότητα και ασφάλεια ο ΔΗΣΥ εμπνέει τη μεγαλύτερη εμπιστοσύνη και προηγείται με 27%, ακολουθούμενος από ΑΚΕΛ (16%) και ΕΛΑΜ (12%). Το 40% όμως δηλώνει «κανένα», άρα ακόμη και στο πεδίο όπου παραδοσιακά κυριαρχεί η κεντροδεξιά, δηλαδή τη σταθερότητα, η εμπιστοσύνη παραμένει περιορισμένη.
Αντιμετώπιση διαφθοράς
Το πιο καυστικό εύρημα έγκειται ίσως στο πρόβλημα της διαφθοράς. Το 45% των ερωτηθέντων διατείνονται ότι «κανένα κόμμα δεν μπορεί να αντιμετωπίσει τη διαφθορά», ούτε καν το κόμμα του πρώην Γενικού Ελεγκτή το οποίο προτάσσει ως κυρίαρχο αφήγημά του την πάταξή της.
Από όσους επιλέγουν κόμματα, προηγείται το ΑΚΕΛ με 16% και ακολουθούν το ΑΛΜΑ με 14%, το ΕΛΑΜ με 13% και ο ΔΗΣΥ με μόλις 9%.
Τι Βουλή θέλουν οι πολίτες;
Το ερώτημα για τη σύνθεση της Βουλής είναι αποκαλυπτικό και συνάμα ενδιαφέρον:
• Το 49% θέλει Βουλή με πολλά κόμματα και λιγότερους βουλευτές το καθένα, για περισσότερες εναλλακτικές επιλογές. Την ψήφο τους σε αυτό το σενάριο δίνουν οι νεότερες γενιές.
• Το 46% θέλει καθαρή πλειοψηφία λίγων κομμάτων για ευκολότερη νομοθέτηση. Αυτό το σενάριο επιλέγουν και προτιμούν οι παλαιότεροι.
• Μόλις το 5% είναι αδιάφοροι.
Με λίγα λόγια η κοινωνία είναι διχασμένη ανάμεσα στον πλουραλισμό και τη λειτουργικότητα. Ηλικιακά, οι νέοι (18-34) τείνουν περισσότερο προς τον πλουραλισμό, ενώ οι άνω των 65 προτιμούν καθαρές πλειοψηφίες, οπότε μιλάμε για μια κλασική σύγκρουση γενεών για το τι σημαίνει «καλή δημοκρατία». Οι παλαιότεροι θεωρούν προφανώς τον πλουραλισμό ως Βαβυλωνία και αδυναμία συνεννόησης, οι νεότεροι ψηφίζουν περισσότερα κόμματα για να απαλλαγούν από τα παλαιότερα.
Τα ποσοστά πάντως δεν ευνοούν το αφήγημα των μεγάλων κομμάτων ότι η παρουσία πολλών μικρών ή/ αι αντισυστηματικών κομμάτων θα επηρεάσει τη χώρα αρνητικά. Ένας στους δύο πολίτες απορρίπτει αυτή τη θέση.
Τι θα κρίνει τελικά τις εκλογές
Τα δεδομένα δείχνουν ότι η κάλπη του Μαΐου δεν θα κριθεί από παραδοσιακές ιδεολογικές διαχωριστικές γραμμές, αλλά μέσα από τρία πεδία:
• Διαφθορά: Το 84% δηλώνει ότι παίζει «μεγάλο ρόλο» στον καθορισμό της ψήφου του.
• Οικονομία: Το 82% τη θεωρεί καθοριστική για το επίπεδο ζωής του κάθε Κύπριου πολίτη.
• Κοινωνική πολιτική και μεταναστευτικό: Ποσοστό 70% θεωρεί τις δύο αυτές κατηγορίες πολύ σημαντικές για την ποιότητα της καθημερινότητάς του.
Το Κυπριακό παραμένει σημαντικό, ιδίως για τους ψηφοφόρους του ΑΚΕΛ και του ΔΗΣΥ, αλλά δεν κυριαρχεί στην ατζέντα της πλειοψηφίας.
Το πολιτικό στοίχημα του Μαΐου
Η δημοσκόπηση δείχνει ότι οι επερχόμενες εκλογές δεν θα είναι απλώς μάχη μεταξύ κομμάτων, αλλά θα είναι μάχη εμπιστοσύνης και πειθούς. Η κοινωνία είναι ξεκάθαρο ότι ζητά:
• καθαρές πολιτικές
• αξιόπιστες λύσεις στην οικονομία
• λιγότερα σκάνδαλα
• περισσότερη λογοδοσία
Προς το παρόν οι πολίτες δεν έχουν αποφασίσει ποια από όλα τα κόμματα μπορεί να ανταποκριθεί σε αυτά τα αιτήματα. Τα δύο μεγάλα κόμματα παρά τις απώλειές τους συγκρατούν το μεγαλύτερο ποσοστό τους, αλλά αυτό δεν τους προσφέρει τον πάλαι ποτέ πρωταγωνιστικό ρόλο που είχαν. Τα κόμματα του παραδοσιακού Κέντρου με εξαίρεση το ΔΗΚΟ φαίνεται ότι οδηγούνται στην απόλυτη συρρίκνωση, οπότε αυτό που απομένει είναι να παρακολουθήσουμε την εξέλιξη της Άμεσης Δημοκρατίας και του ΑΛΜΑ. Αν τα δύο αυτά νεότευκτα κόμματα πείσουν ότι μπορούν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις των πολιτών ίσως δούμε τα ποσοστά τους στις αμέσως επόμενες 90 μέρες να ανεβαίνουν ακόμα περισσότερο. Με βάση τα νούμερα αυτής της έρευνας πάντως, αυτοί που τα υποστηρίζουν δεν φαίνεται να λαμβάνουν υπόψη ποιοτικά στοιχεία. Η ψήφος προς το ΑΛΜΑ του Οδυσσέα φαίνεται να είναι περισσότερο τιμωρητική προς τα υπόλοιπα κόμματα, η ψήφος προς την Άμεση Δημοκρατία, κινείται περισσότερο προς την κατεύθυνση της γελοιοποίησης του συστήματος.
Εν κατακλείδι αν ο Μάιος είναι κάτι σαν πολιτικό δημοψήφισμα, τότε το ερώτημα δεν είναι ποιος θα κερδίσει τις εκλογές, αλλά αν το πολιτικό σύστημα θα κερδίσει ξανά την εμπιστοσύνη των πολιτών.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΥΡΙΟ ΔΕΥΤΕΡΑ 16/02
Πώς αξιολογούν οι πολίτες την κυβέρνηση Χριστοδουλίδη;
Ταυτότητα έρευνας
ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ: NOVERNA Analytics & Research, μέλος ΣΕΔΕΑΚ και ESOMAR, για λογαριασμό της εφημερίδας Πολίτης
ΔΕΙΓΜΑ & ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: 1051 συνεντεύξεις με αντιπροσωπευτικό δείγμα του πληθυσμού στις ελεύθερες περιοχές με δικαίωμα ψήφου στις επερχόμενες βουλευτικές εκλογές, μέσω τυχαίας δειγματοληψίας
MEΘΟΔΟΣ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΩΝ: Δομημένο ερωτηματολόγιο με τηλεφωνικές συνεντεύξεις μέσω CATI (Computer Assisted Telephone Interviewing)
ΣΤΑΘΜΙΣΕΙΣ: Το δείγμα σταθμίστηκε με βάση το δημογραφικό προφίλ του εκλογικού σώματος
MEΓΙΣΤΟ ΠΕΡΙΘΩΡΙΟ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΟΥ ΣΦΑΛΜΑΤΟΣ: +/- 2,7% σε επίπεδο εμπιστοσύνης 95%
ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΕΣ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗΣ: 25 Ιανουαρίου – 9 Φεβρουαρίου 2026
