Παλαιοί ανταγωνισμοί, προσωπικοί λογαριασμοί και μια νέα μάχη για τον έλεγχο της παράταξη

Η δημόσια παρέμβαση του Χάρη Γεωργιάδη, με την οποία ξεκαθαρίζει ότι δεν πρόκειται να στηρίξει τον Αβέρωφ Νεοφύτου, ακόμη και αν εξασφαλίσει το προεδρικό χρίσμα του Δημοκρατικού Συναγερμού, αποτελεί μία από τις σοβαρότερες πολιτικές επιθέσεις που έχει δεχθεί ο τέως πρόεδρος του κόμματος από πρόσωπο του στενού συναγερμικού πυρήνα.

Δεν πρόκειται για μια συνηθισμένη εσωκομματική διαφωνία. Ο πρώην υπουργός Οικονομικών, αμφισβητεί τόσο τις μεθόδους με τις οποίες ο Αβέρωφ Νεοφύτου επανήλθε στη διεκδίκηση του χρίσματος όσο και την πολιτική του ταυτότητα. Η πρώτη αιτίαση αφορά την πολιτική ηθική του τέως προέδρου και η δεύτερη την ιδεολογική του νομιμοποίηση να εκπροσωπεί τον ΔΗΣΥ.

Η καταγγελία για εκβιασμό

Η πιο αιχμηρή αναφορά της επιστολής είναι εκείνη περί «απροκάλυπτου πολιτικού εκβιασμού». Ο Χάρης Γεωργιάδης δεν κατονομάζει ευθέως τον Αβέρωφ Νεοφύτου ως εκβιαστή, ωστόσο η σύνδεση είναι σαφής. Υποστηρίζει ότι η απόσυρση της Αννίτας Δημητρίου από τη διεκδίκηση του χρίσματος ήταν αποτέλεσμα πίεσης, λόγω του ενδεχομένου ανεξάρτητης υποψηφιότητας του τέως προέδρου. Ουσιαστικά, καταλογίζει στον άλλοτε πολιτικό συνοδοιπόρο του ότι χρησιμοποίησε την απειλή διάσπασης, ως διαπραγματευτικό όπλο, για να επιβάλει νέους όρους στο εσωκομματικό παιχνίδι.

Η ερμηνεία αυτή, ωστόσο, συγκρούεται με τη δημόσια θέση της Αννίτας Δημητρίου, η οποία δήλωσε ότι αποσύρθηκε χωρίς να δεχθεί πίεση. Η σημασία της βρίσκεται κυρίως στο πρόσωπο που τη διατυπώνει. Ο Χάρης Γεωργιάδης γνωρίζει εκ των έσω τις ισορροπίες του Συναγερμού και τον τρόπο με τον οποίο πολιτεύεται ο Αβέρωφ Νεοφύτου. Η μεταξύ τους σχέση, άλλωστε, περιλαμβάνει πολλά περισσότερα από τη σημερινή αντιπαράθεση.

Από τη συνεργασία στον ανταγωνισμό

Για χρόνια οι δύο άνδρες βρέθηκαν στο ίδιο στρατόπεδο, ιδιαίτερα κατά τη διακυβέρνηση Νίκου Αναστασιάδη. Ο Αβέρωφ Νεοφύτου, ως πρόεδρος του ΔΗΣΥ, και ο Χάρης Γεωργιάδης, ως υπουργός Οικονομικών από το 2013 μέχρι το 2019, αποτέλεσαν δύο βασικούς παράγοντες του κυβερνητικού συστήματος εξουσίας.

Η συνεργασία τους, ωστόσο, δεν ήταν απαλλαγμένη από ανταγωνισμούς. Ήδη από το 2014 είχαν καταγραφεί σοβαρές διαφωνίες για το τραπεζικό σύστημα, τον Συνεργατισμό και διοικητικές επιλογές σε χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Η ένταση είχε οδηγήσει ακόμη και σε προσωπική συνάντηση των δύο για αποκλιμάκωση, όπως κατέγραψε τότε η «Καθημερινή». Οι διαφωνίες αυτές ανέδειξαν την ύπαρξη δύο διαφορετικών κέντρων πολιτικής επιρροής, στο ίδιο κυβερνητικό στρατόπεδο.

Το παρασκήνιο του 2018

Καθοριστικό επεισόδιο αποτέλεσε ο ανασχηματισμός του 2018. Ο Χάρης Γεωργιάδης επιθυμούσε να μετακινηθεί στο Υπουργείο Εξωτερικών, ωστόσο παρέμεινε στο Οικονομικών, ενώ το χαρτοφυλάκιο ανέλαβε ο Νίκος Χριστοδουλίδης. Σύμφωνα με παλαιότερο δημοσίευμα του «Πολίτη», ο Αβέρωφ Νεοφύτου είχε παρέμβει υπέρ της υπουργοποίησης Χριστοδουλίδη, αφήνοντας τον Γεωργιάδη να διαχειριστεί την εξαιρετικά δύσκολη υπόθεση του Συνεργατισμού.

Οι πολιτικές ερμηνείες της εποχής συνέδεαν αυτή τη στάση με την προσπάθεια περιορισμού της αυξανόμενης επιρροής του τότε υπουργού Οικονομικών, ο οποίος δεν έκρυβε τις μελλοντικές κομματικές του φιλοδοξίες.

Αυτό δεν αποδεικνύει κάποιο οργανωμένο σχέδιο πολιτικής εξουδετέρωσης. Φωτίζει, όμως, το υπόβαθρο μιας σχέσης, στην οποία η συνεργασία συνυπήρχε με τον ανταγωνισμό.

Ενδιαφέρον έχει ότι στις 7 Οκτωβρίου 2026, ο Χάρης Γεωργιάδης παραδέχθηκε δημοσίως στον «Φιλελεύθερο», πως ήταν λάθος του να επιδιώξει τη μετακίνησή του στο Υπουργείο Εξωτερικών. Η σημερινή σύγκρουση, επομένως, διαθέτει ιστορικό βάθος, ακόμη και αν δεν μπορεί να εξηγηθεί αποκλειστικά από τις παλαιότερες αντιπαραθέσεις.

Από τη στήριξη στην απόρριψη

Εδώ εντοπίζεται ίσως η μεγαλύτερη πολιτική αντίφαση.

Στις προεδρικές εκλογές του 2023, ο Χάρης Γεωργιάδης δεν εγκατέλειψε τον Αβέρωφ Νεοφύτου. Αντιθέτως, ως αναπληρωτής πρόεδρος του ΔΗΣΥ συμμετείχε ενεργά στην εκλογική προσπάθεια, παρά τις δυσμενείς δημοσκοπήσεις και τις εσωτερικές εντάσεις.

Τον Νοέμβριο του 2022 είχε μάλιστα χαρακτηρίσει, σε συνέντευξή του στον «Πολίτη», την υποψηφιότητα Αβέρωφ «απόλυτα αναγκαία επιλογή».

Τέσσερα χρόνια αργότερα, η στάση του ανατρέπεται πλήρως.

Ο ίδιος επιχειρεί να εξηγήσει τη μεταστροφή, υποστηρίζοντας ότι το πρόβλημα δεν είναι η εκλεξιμότητα του τέως προέδρου, αλλά οι πολιτικές του θέσεις και ο τρόπος διεκδίκησης του χρίσματος.

Ποιες, όμως, θέσεις του Αβέρωφ Νεοφύτου έχουν αλλάξει τόσο ουσιαστικά ώστε ένας από τους στενότερους συνεργάτες του να θεωρεί πλέον αδύνατη τη στήριξή του;

Η επιστολή δεν παραθέτει συγκεκριμένα παραδείγματα. Προφανώς, πάντως, η κριτική συνδέεται με την πρόσφατη τοποθέτηση Αβέρωφ για άρση των κυρώσεων κατά της Ρωσίας. Παράλληλα, σε podcast του «Φιλελευθέρου», ο Γεωργιάδης διερωτήθηκε ποια σχέση μπορεί να έχει ο ΔΗΣΥ με πολιτικές δυνάμεις όπως το Volt, η Άμεση Δημοκρατία και το Άλμα, ώστε να συζητούνται πιθανές προεδρικές συνεργασίες.

Ποιος εκφράζει τον πραγματικό ΔΗΣΥ;

Η επιστολή ανοίγει μια ευρύτερη συζήτηση για την πολιτική φυσιογνωμία της παράταξης.

Ο Χάρης Γεωργιάδης διεκδικεί ουσιαστικά το δικαίωμα να προσδιορίζει τη διαχρονική πολιτική γραμμή του ΔΗΣΥ, υποστηρίζοντας ότι ο Αβέρωφ Νεοφύτου έχει απομακρυνθεί από αυτήν. Πρόκειται για βαριά αμφισβήτηση ενός πολιτικού που διετέλεσε επί μία δεκαετία πρόεδρος του κόμματος.

Ωστόσο, ούτε ο ίδιος ο Γεωργιάδης μπορεί εύκολα να ταυτιστεί με την κληριδική γραμμή στο Κυπριακό, καθώς κινείται εκτός του πλαισίου λύσης ομοσπονδίας, επιδιώκοντας επαναπροσέγγιση με το ΔΗΚΟ.

Στην πραγματικότητα, τόσο επί Νίκου Αναστασιάδη όσο και επί Αβέρωφ Νεοφύτου, ο ΔΗΣΥ κινήθηκε σε μεγάλο βαθμό με προσωποκεντρική και πραγματιστική αντίληψη πολιτικής, όπου οι συμμαχίες και οι τακτικές επιλογές μεταβάλλονταν ανάλογα με τις συγκυρίες.

Επομένως, ο Γεωργιάδης επιχειρεί να μεταφέρει τη σύγκρουση από το πεδίο των προσωπικών φιλοδοξιών στο πεδίο της ιδεολογίας, χωρίς όμως να πείθει πλήρως ότι ο ίδιος εκπροσωπεί αυθεντικότερα τη διαχρονική ταυτότητα της παράταξης.

Η παραίτηση και οι παλιοί λογαριασμοί

Η πρόθεσή του να παραιτηθεί από την προεδρία του Ινστιτούτου Γλαύκος Κληρίδης, παραίτηση που δεν έγινε αποδεκτή από την πρόεδρο του ΔΗΣΥ, προσδίδει πρόσθετο πολιτικό συμβολισμό στην παρέμβαση.

Το Ινστιτούτο συνδέεται με την πολιτική κληρονομιά του ιδρυτή της παράταξης. Η αποχώρηση, συνεπώς, επιχειρεί να ενισχύει το μήνυμα ότι η διαφωνία αφορά αρχές και όχι απλώς προσωπικές προτιμήσεις.

Είναι, όμως, μόνο ζήτημα αρχών ή υπάρχει και στοιχείο πολιτικής εκδίκησης;

Η απάντηση δεν είναι μονοσήμαντη. Η επίκληση αρχών μπορεί να είναι ειλικρινής, χωρίς να αποκλείει παλαιότερες πικρίες. Αντίστοιχα, οι προηγούμενες συγκρούσεις δεν αποδεικνύουν ότι η σημερινή διαφοροποίηση αποτελεί προσωπική εκδίκηση.

Δεν μπορεί, πάντως, να αγνοηθεί ότι ο Γεωργιάδης επωμίστηκε στο παρελθόν το κόστος δύσκολων κυβερνητικών αποφάσεων, ενώ ο Αβέρωφ διατηρούσε τον έλεγχο της κομματικής ηγεσίας.

Την ίδια στιγμή, δεν λείπουν όσοι θεωρούν απίθανο η σημερινή τοποθέτηση να μην έχει συζητηθεί με τον Νίκο Αναστασιάδη, χωρίς αυτό βέβαια να τεκμηριώνεται.

Πολιτικά, πάντως, η παρέμβαση Γεωργιάδη ενισχύει εμμέσως τη θέση του Νίκου Χριστοδουλίδη μέσα στον ΔΗΣΥ. Προχωρεί μάλιστα ένα βήμα πέρα από την άποψη Αναστασιάδη ότι, εφόσον ο υποψήφιος του κόμματος δεν περάσει στον δεύτερο γύρο, ο Συναγερμός θα πρέπει να στηρίξει τον σημερινό Πρόεδρο της Δημοκρατίας, αφού ο κ. Γεωργιάδης διευκρινίζει ότι δεν ψηφίζει Αβέρωφ ούτε με το πιστόλι στον κρόταφο.

Ο διπλός εκβιασμός και η επόμενη μέρα

Το σημαντικότερο, ωστόσο, είναι ότι ο Χάρης Γεωργιάδης δεν περιορίζεται σε προσωπική δήλωση μη στήριξης. Αμφισβητεί εκ των προτέρων την πολιτική καταλληλότητα ενός υποψηφίου, ακόμη και αν αυτός νομιμοποιηθεί μέσα από την ψήφο των μελών του κόμματος.

Εάν ο Αβέρωφ Νεοφύτου επικρατήσει στις 28 Νοεμβρίου, θα διαθέτει την εσωκομματική νομιμοποίηση, όχι όμως κατ' ανάγκην την ενότητα που απαιτεί μια προεδρική αναμέτρηση.

Εδώ βρίσκεται και η ουσία της αντίφασης. Ο Γεωργιάδης καταγγέλλει τον Αβέρωφ ότι εκβίασε πολιτικά την Αννίτα Δημητρίου με την απειλή ανεξάρτητης υποψηφιότητας. Την ίδια στιγμή, όμως, ο ίδιος προειδοποιεί τα μέλη του ΔΗΣΥ ότι δεν πρόκειται να στηρίξει την επιλογή τους, εφόσον αυτή είναι ο Αβέρωφ.

Με άλλα λόγια, απαντά στον καταγγελλόμενο εκβιασμό με έναν δικό του πολιτικό εκβιασμό, θέτοντας υπό αμφισβήτηση εκ των προτέρων το αποτέλεσμα της εσωκομματικής διαδικασίας. Θα τον ακολουθήσουν και άλλοι πριν τις εσωκομματικές ή θα περιμένουν την επομένη;

Εν τοιαύτη περιπτώσει το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο ποιος θα κερδίσει το χρίσμα, αλλά αν ο ΔΗΣΥ θα μπορέσει να επιβιώσει πολιτικά από αυτή τη διπλή πίεση, χωρίς να μετατραπεί η εσωκομματική δημοκρατία σε διαδικασία της οποίας το αποτέλεσμα θα γίνεται αποδεκτό μόνο από τους νικητές.

Εν ολίγοις θα αντέξει ο ΔΗΣΥ τον διπλό εκβιασμό; Αυτό είναι το πραγματικό διακύβευμα της 28ης Νοεμβρίου.