Τέλος στα «παιδιά με ειδικές ανάγκες» και στις «ειδικές μονάδες» επιχειρεί να βάλει το νέο νομοσχέδιο για την ειδική εκπαίδευση, το οποίο αλλάζει τη γλώσσα, τις διαδικασίες και τη φιλοσοφία ενός πλαισίου που θεσπίστηκε για πρώτη φορά το 1999. Αν και ο νόμος έχει τροποποιηθεί ξανά τα προηγούμενα χρόνια, οι αλλαγές που προωθούνται σήμερα αγγίζουν τον πυρήνα του συστήματος, όπως ποιο παιδί αξιολογείται, με ποια διαδικασία, πού φοιτά, πώς στηρίζεται και ποια δικαιώματα έχουν οι γονείς μέσα σε αυτή τη διαδρομή. Στο επίκεντρο βρίσκεται η αντικατάσταση του όρου «παιδί με ειδικές ανάγκες» από τον όρο «παιδί με αναπηρία ή/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες», αλλά και η κατάργηση της «ειδικής μονάδας», η οποία δίνει τη θέση της στο «πρόγραμμα ενισχυμένης στήριξης». Η αλλαγή αυτή δεν αφορά μόνο την ορολογία, αφού το πρόγραμμα ορίζεται ως εντατική εκπαιδευτική ή άλλη στήριξη που παρέχεται σε παιδιά που φοιτούν σε γενικό σχολείο. Στους κανονισμούς προβλέπεται ότι τα παιδιά αυτά εγγράφονται κανονικά στο μητρώο του σχολείου και στο μαθητολόγιο της τάξης που αντιστοιχεί, κατά το δυνατόν, στην ηλικία τους.
Τι αλλάζει το νέο πλαίσιο
Πέραν της αλλαγής των ορολογίων, το τροποποιητικό νομοσχέδιο και οι κανονισμοί που το συνοδεύουν εισάγουν μια σειρά αλλαγών που επηρεάζουν τη διαδικασία παραπομπής, αξιολόγησης, φοίτησης και στήριξης των παιδιών. Μεταξύ αυτών:
- Τα ειδικά σχολεία αποκτούν και υποστηρικτικό ρόλο προς τα γενικά σχολεία. Με το νέο πλαίσιο, δεν λειτουργούν μόνο ως χώροι φοίτησης παιδιών που χρειάζονται εξειδικευμένες θεραπείες, αλλά και ως δομές που παρέχουν τεχνογνωσία και στήριξη προς τους εκπαιδευτικούς όλων των βαθμίδων.
- Παραπομπή στην Επαρχιακή Επιτροπή αποκτά πιο συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Η παραπομπή πρέπει να συνοδεύεται από βεβαίωση γιατρού, ψυχολόγου ή λογοθεραπευτή, ενώ όταν δεν γίνεται από τον γονέα, απαιτείται η συγκατάθεσή του. Παράλληλα, οι παραπομπές θα παραλαμβάνονται μέχρι το τέλος Ιανουαρίου, ώστε η απόφαση να έχει ισχύ από τον Σεπτέμβριο της επόμενης σχολικής χρονιάς, με εξαίρεση σοβαρά και έκτακτα περιστατικά που θα εξετάζονται καθ’ όλη τη διάρκεια της χρονιάς.
- Η «έκθεση» της Επαρχιακής Επιτροπής αντικαθίσταται από αιτιολογημένη «απόφαση». Στην απόφαση θα καταγράφονται τα πορίσματα της αξιολόγησης, οι ανάγκες του παιδιού, η ειδική αγωγή και εκπαίδευση που θα παρασχεθεί, τα μέσα, οι διευκολύνσεις, οι απαλλαγές, η επιπρόσθετη στήριξη στην τάξη και ο χρόνος της επόμενης αξιολόγησης. Πρόκειται για αλλαγή που δίνει μεγαλύτερη διοικητική βαρύτητα στη διαδικασία.
- Οι επαναξιολογήσεις γίνονται πιο συστηματικές και μεταφέρονται νωρίτερα μέσα στη σχολική χρονιά. Οι ανάγκες κάθε παιδιού θα επαναξιολογούνται πριν από την αλλαγή βαθμίδας φοίτησης, ανά τριετία ή συχνότερα
- Για παιδιά που φοιτούν πρώτη φορά σε δημόσιο σχολείο εισάγεται ειδική πρόνοια. Η Επαρχιακή Επιτροπή γνωστοποιεί στον γονέα το δικαίωμά του για γραπτή συγκατάθεση φοίτησης του παιδιού σε ειδικό σχολείο, ενώ προβλέπεται ότι μετά την ολοκλήρωση ενός έτους φοίτησης στη γενική τάξη, θα γίνει επαναξιολόγηση μέσω πολυθεματικής συνάντησης.
- Ενισχύεται η ενημέρωση και συμμετοχή των γονέων, αλλά προβλέπονται και όρια όταν παρεμποδίζεται η διαδικασία. Ο γονέας θα λαμβάνει την απόφαση της Επαρχιακής Επιτροπής, θα ενημερώνεται για το δικαίωμα υποβολής γραπτών παραστάσεων ή εναλλακτικών διευθετήσεων και θα μπορεί να ζητά πρόσβαση στα πρακτικά που τον αφορούν. Την ίδια ώρα, εάν οι γονείς αρνούνται να συμμορφωθούν και παρεμποδίζουν την αξιολόγηση, η Επαρχιακή Επιτροπή θα μπορεί να προχωρεί αυτεπάγγελτα, εφόσον αυτό κρίνεται προς το καλώς νοούμενο συμφέρον του παιδιού.
- Η απόφαση της Κεντρικής Επιτροπής χαρακτηρίζεται τελεσίδικη. Το νομοσχέδιο προβλέπει ότι ο γονέας ενημερώνεται πως υποχρεούται να συμμορφωθεί με την απόφαση της Κεντρικής Επιτροπής, ώστε να διασφαλίζονται τα δικαιώματα του παιδιού.
- Αλλάζουν πρόνοιες που αφορούν τις εξετάσεις και τις διευκολύνσεις. Οι κανονισμοί προβλέπουν διαφοροποιήσεις στα διαγνωστικά και εξεταστικά δοκίμια, μεταξύ των οποίων προφορική απλοποίηση της γλωσσικής διατύπωσης χωρίς να προδιαγράφεται η απάντηση, προσαρμογή των δοκιμίων στη βάση της ίδιας ύλης και περιεχομένου με τα υπόλοιπα παιδιά της τάξης, χρήση τεχνολογικών μέσων και δυνατότητα εξέτασης σε εναλλακτικούς χώρους, όπως το σπίτι ή νοσοκομείο, εφόσον αυτό κριθεί αναγκαίο και διασφαλίζεται το αδιάβλητο των εξετάσεων.
- Αλλάζει το καθεστώς για το απολυτήριο των παιδιών που φοιτούν στο γενικό σχολείο. Το νομοσχέδιο προβλέπει ότι στο παιδί με αναπηρία ή/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες που φοιτά στο γενικό σχολείο χορηγείται απολυτήριο, στο οποίο αναγράφονται μόνο τα μαθήματα που παρακολούθησε και οι εξετάσεις στις οποίες παρακάθισε. Για τα παιδιά που φοιτούν στα ειδικά σχολεία προβλέπεται, έπειτα από απόφαση της Επαρχιακής Επιτροπής, πιστοποιητικό παρακολούθησης. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό σημείο, γιατί συνδέεται με την αναγνώριση της φοίτησης και τις εκπαιδευτικές ή επαγγελματικές προοπτικές μετά το σχολείο.
