Τη δημιουργία ενός ανεξάρτητου, επαγγελματικού οργανισμού για τη διαχείριση των αποθεματικών του Ταμείου Κοινωνικών Ασφαλίσεων (ΤΚΑ) -στα πρότυπα επιτυχημένων διεθνών ταμείων, όπως αυτό της Νορβηγίας- προκρίνει ως κομβική προϋπόθεση για τη βιωσιμότητα της συνταξιοδοτικής μεταρρύθμισης ο υπουργός Οικονομικών Μάκης Κεραυνός. Σε συνέντευξή του, ξεκαθαρίζει ότι χωρίς τη θέσπιση αυτού του διαφανούς επενδυτικού μηχανισμού δεν μπορεί μακροπρόθεσμα να υποστηριχθεί η αύξηση των συντάξεων χωρίς επιβάρυνση στα όρια ηλικίας ή στις εισφορές, ενώ υπογραμμίζει πως η αναβαθμισμένη πιστοληπτική ικανότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας επιτρέπει πλέον στο κράτος να αντλεί ρευστότητα απευθείας από τις διεθνείς αγορές αντί να «δανείζεται» εσωτερικά από τα πλεονάσματα του ΤΚΑ.
Παράλληλα, ο κ. Κεραυνός δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην ενίσχυση του 2ου και 3ου πυλώνα ασφάλισης, τονίζοντας ότι η αξιοπιστία των Ταμείων Προνοίας και των ασφαλιστικών σχεδίων προϋποθέτει αυστηρή και ανεξάρτητη εποπτεία. Στο πλαίσιο αυτό, γνωστοποιεί τη μεταφορά της εποπτείας των ασφαλιστικών εταιρειών στην Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου από το 2029 και παράλληλα προωθείται νέο νομοθετικό πλαίσιο για ανεξάρτητη εποπτική αρχή στα Ταμεία Προνοίας.
Στο συνταξιοδοτικό επιχειρείται αύξηση των συντάξεων χωρίς αύξηση των ορίων ηλικίας και χωρίς αύξηση των εισφορών. Προβλέπεται νέα έσοδα να προέλθουν από άλλες πηγές και από ένα νέο επενδυτικό ταμείο που θα αξιοποιεί τα αποθεματικά. Είναι έτοιμο το κράτος να μην αξιοποιεί πλέον τα πλεονάσματα του Ταμείου Κοινωνικών Ασφαλίσεων (ΤΚΑ) για τις τρέχουσες ανάγκες του;
Το Υπουργείο Οικονομικών ενεργεί προληπτικά. Σήμερα, το κράτος καταβάλλει ετησίως εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ (άνω των 300 εκατ.) για την πληρωμή συντάξεων, πέραν των εισφορών του ως εργοδότης, αλλά και σημαντικούς τόκους για τα αποθεματικά του ΤΚΑ που αξιοποιεί. Η κρατική συνεισφορά είναι ήδη τεράστια και σε μεγάλο βαθμό θα συνεχιστεί.
Παράλληλα, η υψηλή απασχόληση διασφαλίζει αυξημένα έσοδα για το ταμείο. Συνεπώς, η πρώτη φάση της μεταρρύθμισης -η μεταβατική περίοδος- είναι οικονομικά εξασφαλισμένη.
Το κρίσιμο σημείο για τη συνέχεια είναι η συγκρότηση ενός ανεξάρτητου επενδυτικού οργανισμού που θα διαχειρίζεται τα αποθεματικά του ΤΚΑ, συμπεριλαμβανομένων των οφειλών, που θα αποπληρώνει σταδιακά το κράτος προς αυτό.
Άρα θα δημιουργηθεί μια νέα νομική οντότητα; Δεν σας ανησυχεί το γεγονός ότι τα πλεονάσματα του ΤΚΑ δεν θα υπολογίζονται για τη χρηματοδότηση των κρατικών αναγκών;
Καθόλου. Εργαστήκαμε σκληρά για να αναβαθμιστεί η πιστοληπτική ικανότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας από τους διεθνείς οίκους αξιολόγησης. Αντί το κράτος να «δανείζεται» εσωτερικά από το ΤΚΑ, έχει πλέον την πλήρη δυνατότητα να αντλεί χρηματοδότηση απευθείας από τις διεθνείς αγορές.
Κατά την άποψή μου, απαιτείται ένας επενδυτικός οργανισμός με απόλυτη διαφάνεια, αξιοπιστία και επαγγελματισμό, ο οποίος θα λειτουργεί στα πρότυπα επιτυχημένων διεθνών ταμείων, όπως αυτό της Νορβηγίας.
Το ζήτημα αυτού του οργανισμού βρίσκεται ήδη υπό επίσημη διαβούλευση;
Ναι, η συζήτηση έχει ξεκινήσει. Αν δεν θεσπιστεί αυτός ο μηχανισμός, δεν μπορεί μακροπρόθεσμα να υποστηριχθεί η αύξηση των συντάξεων χωρίς αύξηση εισφορών ή ορίων ηλικίας. Το Υπουργείο Εργασίας έχει ήδη καλέσει εμπειρογνώμονες του ILO, ενώ και εμείς ως Υπουργείο Οικονομικών θα αξιοποιήσουμε εξειδικευμένους συμβούλους.
Οι κοινωνικοί εταίροι ζητούν συμμετοχή σε αυτόν τον οργανισμό. Ποια είναι η δική σας θέση;
Η δική μου θέση είναι ξεκάθαρη: ο οργανισμός αυτός πρέπει να είναι πλήρως ανεξάρτητος, απολύτως επαγγελματικός και διαφανής, ακολουθώντας διεθνή πρότυπα διαχείρισης.
Σχετικά με τον δεύτερο πυλώνα και τα Ταμεία Προνοίας: Επανέρχεται στο τραπέζι η δημιουργία μιας Ενιαίας Εποπτικής Αρχής;
Τόσο εγώ όσο και το Υπουργείο Οικονομικών τασσόμαστε απερίφραστα υπέρ μιας ενιαίας, ανεξάρτητης εποπτικής αρχής, κάτι που αποτελεί και σύσταση των ευρωπαϊκών θεσμών.
Οι συνθήκες είναι πλέον ώριμες. Ήδη έχει συμφωνηθεί με την Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου να αναλάβει από το 2029 την εποπτεία των ασφαλιστικών εταιρειών, καθώς διαθέτει το κατάλληλο πλαίσιο και την τεχνογνωσία.
Όσον αφορά τα Ταμεία Προνοίας, θεωρώ πως ήρθε η ώρα για ένα νέο νομοσχέδιο που θα προβλέπει ανεξάρτητη εποπτική αρχή. Το συνταξιοδοτικό σύστημα δεν μπορεί να στηρίζεται αποκλειστικά στο ΤΚΑ· απαιτείται η ουσιαστική συμπλήρωση από τον δεύτερο και τρίτο πυλώνα (Ταμεία Προνοίας, επαγγελματικά και ασφαλιστικά σχέδια), και η αξιοπιστία τους διασφαλίζεται μόνο μέσα από αυστηρή και ανεξάρτητη εποπτεία.
Οι εργοδότες ζητούν κίνητρα -κρατική χρηματοδότηση ή φοροαπαλλαγές- προκειμένου να ενισχυθεί η συμμετοχή των εργαζομένων στα Ταμεία Προνοίας. Υπάρχουν σκέψεις για κρατική στήριξη σε αυτό το πεδίο;
Δεν υπάρχουν αποκρυσταλλωμένες αποφάσεις. Τείνει να γίνει πάγια τακτική, σε κάθε μεταρρύθμιση, διάφοροι φορείς να ζητούν πρόσθετα οικονομικά κίνητρα.
Το μεγαλύτερο κίνητρο είναι το ίδιο το όφελος της μεταρρύθμισης για την κοινωνία και τους ασφαλισμένους. Επιπλέον, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι οι εισφορές των εργοδοτών στα Ταμεία Προνοίας εκπίπτουν ήδη από τον φόρο εισοδήματος ως λειτουργικό κόστος της επιχείρησης. Επομένως, δεν έχει γίνει καμία συζήτηση για περαιτέρω παροχή κρατικών κινήτρων.
Ο GSI
Στο θέμα του Great Sea Interconnector (GSI) υπάρχει εξέλιξη με νέο επενδυτή, ενώ παραμένουν σε εκκρεμότητα τεχνικά ζητήματα, όπως οι βυθομετρήσεις. Παραμένει ανοικτό το ενδεχόμενο συμμετοχής της Κυπριακής Δημοκρατίας ως μετόχου στο έργο και υπό ποιες προϋποθέσεις;
Επί του παρόντος δεν υπάρχει τελική απόφαση από την κυβέρνηση. Και δεν θα μπορούσε να υπάρξει εάν δεν διαμορφωθεί μια πλήρης και σαφής εικόνα για το έργο, το συνολικό κόστος και όλες τις πτυχές ενός τόσο σύνθετου εγχειρήματος.
Συμφωνώ απόλυτα με την κοινή δήλωση του Πρωθυπουργού της Ελλάδας και του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας ότι υφίσταται αναγνωρισμένη ανάγκη επικαιροποίησης των μελετών, καθώς διαπιστώνονται οικονομικές και τεχνικές παράμετροι που επιβάλλεται να επανεξεταστούν. Η σχετική αξιολόγηση έχει ανατεθεί στην Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ).
Ένα αντεπιχείρημα είναι ότι η είσοδος ενός κολοσσού όπως η Meridiam στο έργο ως μετόχου αποτελεί απόδειξη της βιωσιμότητάς του. Για ποιον λόγο μια εταιρεία τέτοιου μεγέθους να επενδύσει σε ένα μη βιώσιμο έργο;
Χωρίς να γνωρίζω τις εσωτερικές λεπτομέρειες των χρηματοοικονομικών πράξεων, η Meridiam συμφώνησε για την είσοδό της στον φορέα υλοποίησης σε συνεργασία με τον ΑΔΜΗΕ. Δεν γνωρίζουμε ακόμη το ακριβές ύψος της συναλλαγής ούτε τις ειδικότερες προθέσεις της εταιρείας.
Παραμένει ασφαλώς μια θετική ένδειξη το γεγονός ότι εκδηλώνεται ενδιαφέρον από έναν μεγάλο ευρωπαϊκό επενδυτικό όμιλο, εξέλιξη που μπορεί να ανοίξει τον δρόμο και για άλλους επενδυτές, των οποίων η συμμετοχή είναι αναγκαία για την υλοποίηση του έργου. Όσον αφορά τις επιφυλάξεις που είχαν διατυπωθεί κατά καιρούς για τη βιωσιμότητα, αυτές έχουν επιβεβαιωθεί και τεθεί προς εξέταση στο ανώτατο επίπεδο από τους ηγέτες Ελλάδας και Κύπρου.
Οι κουρεμένοι
Σχετικά με τους κουρεμένους καταθέτες και το Εθνικό Ταμείο Αλληλεγγύης: Υπάρχει περιθώριο συνέχισης των αποζημιώσεων;
Υπήρξε μια προεκλογική δέσμευση στην οποία η κυβέρνηση ανταποκρίνεται στο πλαίσιο των δημοσιονομικών δυνατοτήτων του κράτους.
Εφαρμόσαμε ένα πρώτο σχέδιο ύψους 100 εκατ. ευρώ. Μέχρι στιγμής έχουν καταβληθεί περίπου 72 εκατομμύρια ευρώ. Τα υπόλοιπα 28 εκατομμύρια δεν εκταμιεύθηκαν ακόμη επειδή αρκετοί δικαιούχοι δεν είχαν προσκομίσει πλήρη στοιχεία (π.χ. IBAN). Αποφασίστηκε η ολοκλήρωση της καταβολής αυτών των 28 εκατ. έως το τέλος του έτους σε όσους ήδη συμπλήρωσαν και σε όσους θα συμπληρώσουν τα στοιχεία τους, ενώ εξετάζεται ο σχεδιασμός νέου σχεδίου εντός του 2027. Στον προϋπολογισμό παραμένει η σταθερή δέσμευση για κρατική ενίσχυση του ταμείου με 50 εκατομμύρια ευρώ ετησίως.
