Νέα δεδομένα, ως απόρροια των βροχοπτώσεων και των νέων μονάδων αφαλάτωσης, προέκυψαν ως προς την κατανομή του νερού, τουλάχιστον μέχρι τον επόμενο Νοέμβριο, μετά την τελευταία συνεδρία της Συμβουλευτικής Επιτροπής Διαχείρισης Υδάτων (ΣΕΔΥ) την περασμένη Παρασκευή 24 Απριλίου.
Όσον αφορά την ύδρευση, οι ΕΟΑ δηλώνουν ικανοποιημένοι, καθώς όχι μόνο τερματίστηκε η αποκοπή 10% στην παροχή νερού από το δίκτυο του ΤΑΥ, η οποία αποφασίστηκε από το Υπουργικό Συμβούλιο τον περασμένο Ιανουάριο, αλλά ενισχύθηκαν και με επιπλέον ποσότητες σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2025, με αποτέλεσμα να νιώθουν ασφαλείς την προσεχή καλοκαιρινή περίοδο. Συγκεκριμένα οι επαρχίες Λεμεσού, Λευκωσίας, Λάρνακας και Αμμοχώστου, οι οποίες εξυπηρετούνται από τον Νότιο Αγωγό, θα λάβουν 5% επιπλέον ποσότητες σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2025, δηλαδή από 87,9 εκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού θα βρεθούν στα 102,2 εκατ. κ.μ. νερού. Η Πάφος, η οποία παρουσιάζει ιδιαίτερα αυξημένη ζήτηση και κατά την περσινή χρονιά αντιμετώπισε προβλήματα περικοπών, θα λάβει 16% επιπλέον ποσότητες, δηλαδή από 16 εκατ. κ. μ. νερού θα φτάσει στα 18 εκατ. κ.μ. νερού.
Απογοήτευση αγροτών
Αντιθέτως, στο πεδίο της άρδευσης οι αγροτικές οργανώσεις εκφράζουν, σύμφωνα με πληροφορίες του «Π», απογοήτευση, μετά την απόφαση να παραταθεί το 0% στην κάλυψη των αναγκών για εποχικές καλλιέργειες στις περιοχές οι οποίες υποστηρίζονται από το Ενιαίο Σχέδιο Νότιου Αγωγού (ειδικά για την πατατοκαλλιέργεια στην ελεύθερη Αμμόχωστο) και το Μεγάλο Αρδευτικό Έργο Πάφου. Ωστόσο, όπως αναμενόταν και γράψαμε σε προηγούμενο ρεπορτάζ, το ΤΑΥ άναψε το πράσινο φως για επιπλέον ποσότητες σε περιοχές, όπως στο Διαμέρισμα Χρυσοχούς και στη Λευκωσία, όπου παρατηρήθηκαν υπερχειλίσεις φραγμάτων, και η ύδρευση μπορεί να καλυφθεί με ασφάλεια από τα διαθέσιμα υδατικά αποθέματα. Στο Διαμέρισμα Χρυσοχούς παρατηρείται αύξηση από 0% σε 30% των αναγκών για εποχικές φυτείες και από 12% σε 50% για μόνιμες φυτείες-θερμοκήπια, στη Σολέα παραχωρείται το 80% των αναγκών για μόνιμες και εποχικές φυτείες, στον Καλοπαναγιώτη 30% για μόνιμες και 10% για εποχικές φυτείες και στην περιοχή Βυζακιάς-Ξυλιάτου 50% για μόνιμες και 20% για εποχικές φυτείες.
Αντιθέτως, στο Ενιαίο Σχέδιο Νότιου Αγωγού και το Μεγάλο Αρδευτικό Έργο Πάφου οι ποσότητες νερού προς τους γεωργούς παραμένουν στις ίδιες ποσότητες που αποφάσισε η ΣΕΔΥ τον περασμένο Ιανουάριο. Δηλαδή, εκτός από το 0% που προαναφέραμε για τις εποχικές φυτείες, στον Νότιο Αγωγό οι μόνιμες φυτείες και τα θερμοκήπια παραμένουν στο 10% των αναγκών (1 εκατ. κ.μ. και 0,3 εκατ. κ.μ. αντίστοιχα) και στην Πάφο στο 26% (4,2 εκατ. κ.μ. και 0,2 εκατ. κ.μ. αντίστοιχα).
Η βελτίωση στην εικόνα των φραγμάτων, με 38,2% πληρότητα, δεν συνιστά επιστροφή σε κανονικότητα ούτε αίρει τον κίνδυνο μεσοπρόθεσμης λειψυδρίας, καθώς αυτά παραμένουν κατά περίπου 2/3 άδεια, ενώ η ανάκαμψη δεν είναι ομοιόμορφη, διαμηνύει το Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων.
Διεκδικούν αλλαγές
Η αναθεωρημένη πρόταση του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων θα κατατεθεί τις επόμενες μέρες από την υπουργό Γεωργίας, Μαρία Παναγιώτου, στο Υπουργικό Συμβούλιο, όπου θα παρθούν οι τελικές αποφάσεις. Πάντως οι αγροτικές οργανώσεις, οι οποίες μαζί με την Ένωση Κοινοτήτων Κύπρου καταψήφισαν την πρόταση στη συνεδρία της ΣΕΔΥ, θα επιχειρήσουν να πείσουν την κυβέρνηση για αλλαγές την υστάτη. Συγκεκριμένα για ελάχιστες και στο πλαίσιο του δυνατού παροχές νερού σε εποχικές καλλιέργειες των προαναφερόμενων περιοχών. Μάλιστα ετοιμάζονται να αποστείλουν σχετική επιστολή στο Υπουργείο Γεωργίας. Αυτό που αξίζει να επισημανθεί είναι ότι αυτή τη φορά κατανομή του νερού έγινε με βάση τη διαθεσιμότητα νερού σε κάθε αρδευτικό έργο και τις ανάγκες της περιοχής που εξυπηρετείται από αυτό.
Δεν σταματά η εξοικονόμηση
«Θα παίρνουμε τις ίδιες ποσότητες που παίρναμε το 2025 με μία αύξηση 5%. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι οι ΕΟΑ σταματάνε τα μέτρα εξοικονόμησης. Η προσπάθεια να περιοριστεί η ζήτηση νερού συνεχίζεται από όλους τους Οργανισμούς, όπως μέσω άμεσων αντικαταστάσεων σε προβληματικά σημεία του δικτύου, άμεσων επιδιορθώσεων βλαβών, μειώσεων πιέσεων, τερματισμού παροχής νερού ύδρευσης σε χώρους πρασίνου και εκστρατειών διαφώτισης του κοινού. Θα συνεχίσουμε με αυτά τα μέτρα, διότι το πρόβλημα της λειψυδρίας δεν θα σταματήσει ποτέ. Αυτή είναι η δέσμευση όλων των ΕΟΑ», δήλωσε στον «Π» ο γενικός διευθυντής του ΕΟΑ Λάρνακας, Σοφοκλής Χριστοδουλίδης, ο οποίος εκπροσωπεί τους ΕΟΑ στη ΣΕΔΥ.
Αξίζει να σημειωθεί ότι, σε σχέση με τη ζήτηση νερού ύδρευσης, τα στοιχεία του ΤΑΥ, όπως παρουσιάζονται σε ειδικό υπόμνημα που δόθηκε στα μέλη της ΣΕΔΥ, με την υπογραφή της διευθύντριας, Ηλιάνας Τόφα-Χριστίδου, καταδεικνύουν ότι το πρώτο τρίμηνο του 2026 οι ΕΟΑ δεν κατάφεραν να μειώσουν την κατανάλωση κατά 10%, ώστε να καλυφθεί το αντίστοιχο ποσοστό παροχής νερού που αφαίρεσε το ΤΑΥ. Αντιθέτως παρατηρείται κατά μέσο όρο αύξηση, καθώς σε Λευκωσία, Λάρνακα, Λεμεσό και Αμμόχωστο, που εξυπηρετούνται από τον Νότιο Αγωγό, υπάρχει αύξηση 0,6%, ως αποτέλεσμα, αφενός, της αύξησης στη Λεμεσό κατά 7,8% και, αφετέρου, της μείωσης σε Λευκωσία, Λάρνακα και Αμμόχωστο κατά 2,6%. Στην επαρχία Πάφου καταγράφεται ακόμη εντονότερη αύξηση, η οποία φτάνει το 15,8%. Ο κ. Χριστοδουλίδης σχολίασε ότι τα μέτρα εξοικονόμησης που έλαβαν οι ΕΟΑ δεν αναμένεται να δείξουν αποτελέσματα αμέσως αλλά μακροπρόθεσμα. Επίσης αναφέρθηκε στην αύξηση της ανάπτυξης, οικιστική ή τουριστική, που ενδεχομένως να παρουσιάζουν κάποιες επαρχίες, σε σύγκριση με το 2025.
Στη βάση τριετούς σχεδιασμού
Στο ίδιο σημείωμα το ΤΑΥ εξηγεί ότι οι νέοι πίνακες κατανομής νερού καταρτίστηκαν με ορθολογιστική, επιστημονική και συντηρητική προσέγγιση στη βάση πλέον ενός μεσοπρόθεσμου σχεδιασμού τριετούς ορίζοντα (2026 - 2028), λαμβάνοντας υπόψη την ανάγκη κάλυψης απρόβλεπτων παραγόντων και κυρίως την αβεβαιότητα ως προς τις μελλοντικές εισροές κατά την επόμενη τριετία. Παράλληλα, συνεκτιμώνται οι προκλήσεις και τα χρονικά περιθώρια που σχετίζονται με την εγκατάσταση και την πλήρη ένταξη των κινητών μονάδων αφαλάτωσης που προωθούνται για την αντιμετώπιση της έκτακτης κατάστασης.
Διευκρινίζει ότι η κατανομή του νερού άρδευσης παραμένει στοχευμένη, με προτεραιότητα στις μόνιμες φυτείες και τα θερμοκήπια, παραχώρηση περιορισμένων ποσοτήτων για εποχικές καλλιέργειες μόνο στις περιοχές όπου το υδατικό ισοζύγιο το επιτρέπει και πλήρη κάλυψη των αναγκών κτηνοτροφίας και βιομηχανίας, λόγω της αναλογικά μικρής κατανάλωσης και της κοινωνικοοικονομικής τους σημασίας. Σημειώνεται ότι στην επαρχία Λεμεσού η άρδευση καλύπτεται αποκλειστικά μέσω ανακτημένου νερού.
Το πρώτο τρίμηνο του 2026 οι ΕΟΑ δεν κατάφεραν να μειώσουν την κατανάλωση κατά 10%, ώστε να καλυφθεί το αντίστοιχο ποσοστό παροχής νερού που αφαίρεσε το ΤΑΥ.
Επίσης ξεκαθαρίζει ότι σε περιοχές όπου η ύδρευση μπορεί να καλυφθεί με ασφάλεια από τα διαθεσιμα υδατικά αποθέματα, καθίσταται δυνατή η κάλυψη μεγαλύτερου ποσοστού των αναγκών άρδευσης (π.χ. επαρχία Λευκωσίας και περιοχή Χρυσοχούς). Αντίθετα, σε περιοχές όπου, παρά την καταγραφή σημαντικών εισροών, η ζήτηση για ύδρευση παρουσιάζει έντονες αυξήσεις δεν είναι δυνατή η παραχώρηση πρόσθετων ποσοτήτων νερού για άρδευση, προκειμένου να διασφαλιστεί η υδροδότηση του πληθυσμού. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η ευρύτερη περιοχή της Πάφου.
Σημειώνει ακόμα ότι η αξιοποίηση των γεωτρήσεων αποτελεί εξαρχής βασικό πυλώνα της στρατηγικής εξοικονόμησης νερού από επιφανειακές πηγές.
«Η πληρότητα δεν είναι επαρκής»
Σε άλλο σημείο το ΤΑΥ αναλύει τις πραγματικότητες σε σχέση με την επάρκεια στην πληρότητα των φραγμάτων. Τονίζει ότι οι βροχοπτώσεις που σημειώθηκαν κατά το διάστημα Ιανουαρίου-Απριλίου 2026 βελτίωσαν αισθητά το υδατικό ισοζύγιο και τα διαθέσιμα αποθέματα. Ωστόσο, η εξέλιξη αυτή, παρά τη θετική της συμβολή, δεν αναιρεί τη συνολική εικόνα υδατικής ανεπάρκειας που έχει διαμορφωθεί ύστερα από διαδοχικά έτη ανομβρίας ούτε εξαλείφει την ανάγκη για συνετή και προσεκτική διαχείριση των υδατικών πόρων.
Οι αυξημένες βροχοπτώσεις της ίδιας περιόδου βελτίωσαν μερικώς την εικόνα στα φράγματα, με 111,2 εκατ. κ.μ. (38,2%) στις 22/04/2026, ωστόσο, όπως διαπιστώνει το ΤΑΥ, αυτά παραμένουν κατά περίπου 2/3 άδεια, ενώ η ανάκαμψη δεν είναι ομοιόμορφη. Συγκεκριμένα, μέχρι τις 22 Απριλίου, στα φράγματα του Νότιου Αγωγού η πληρότητα έφτασε στο 34%, σε αυτά της Πάφου στο 42% και στα μικρής κλίμακας παγκύπρια στο 98%. «Η παρούσα βελτίωση δεν συνιστά επιστροφή σε κανονικότητα ούτε αίρει τον κίνδυνο μεσοπρόθεσμης λειψυδρίας. Η πληρότητα 34-42% στα μεγάλα συστήματα δεν είναι επαρκής για άρση των περιορισμών», διαμηνύει το ΤΑΥ.
