Η συμφωνία της περασμένης Δευτέρας μεταξύ Ελλάδας και Ισραήλ για προμήθεια σύγχρονου και ολοκληρωμένου αντιαεροπορικού θόλου, ύψους περίπου 3,5 δισ. δολαρίων, σαφώς και δεν αφήνει αδιάφορη την Κύπρο. Πρόκειται για μια σημαντική εξέλιξη, η οποία τοποθετεί και την Κύπρο σε αυτήν την πολιτικοστρατιωτική εξίσωση και προσθέτει ακόμα ένα λιθαράκι στην ισχυρή συνεργασία μεταξύ των τριών χωρών.
Τα χαρακτηριστικά του συστήματος με την ονομασία «Ασπίδα του Αχιλλέα», τα μέσα και οι δυνατότητες του νέου πολυεπίπεδου όπλου που αποκτά η Ελλάδα, σε συνάρτηση και με την ενίσχυση των τελευταίων ετών των ελληνικών ενόπλων δυνάμεων, δημιουργούν νέα δεδομένα στο ισοζύγιο δυνάμεων.
Στρατιωτικοί κύκλοι εκτιμούν ότι, σε περίπου τρία χρόνια, με την εγκατάσταση και λειτουργία του ολοκληρωμένου συστήματος, σε όλη την ελληνική επικράτεια θα υπάρχει μια πλήρης κάλυψη του εναέριου χώρου από πολλαπλές απειλές. Το ισραηλινό σύστημα θα προσφέρει πληροφορίες για οτιδήποτε εισέρχεται στους ελληνικούς ουρανούς και, αναλόγως της απειλής, θα ενεργοποιείται το αντίστοιχο σύστημα κατάρριψης. Όλα αυτά σε συνάρτηση και με την προμήθεια των υπερσύγχρονων γαλλικών φρεγατών Belharra, των γαλλικών μαχητικών αεροσκαφών Rafale, την επικείμενη ένταξη στην ελληνική αεροπορία των F-35 (εκτιμάται ότι τα πρώτα θα παραδοθούν το 2028) και την αναβάθμιση των F-16 έκδοση viper, καθιστούν τις ελληνικές ένοπλες δυνάμεις πανίσχυρες.
Αρμόδια στρατιωτική πηγή, μιλώντας στον «Π», εξήγησε ότι επί της ουσίας το νέο ολοκληρωμένο αντιαεροπορικό σύστημα της Ελλάδας δεν είναι ακριβώς το ίδιο με το Iron Dome των ισραηλινών ενόπλων δυνάμεων και δεν μπορεί να συγκριθεί ούτε με το σύστημα το οποίο απέκτησε πρόσφατα η Εθνική Φρουρά στην Κύπρο. Κοινά στοιχεία υπάρχουν ως προς τη φιλοσοφία, τον τρόπο λειτουργίας, τον εντοπισμό και αναγνώριση των δυνητικών απειλών και την άμεση ενεργοποίηση αντιαεροπορικής… απάντησης.
Σύμφωνα με την ίδια πηγή, η αντιαεροπορική ομπρέλα στην Ελλάδα δημιουργήθηκε λαμβάνοντας υπόψη όλα τα δεδομένα, όπως την έκταση της επικράτειας που καλείται να καλύψει και τις ανάγκες, σε συνάρτηση βεβαίως με τις απειλές είτε από μη επανδρωμένα αεροσκάφη είτε από μαχητικά αεροσκάφη, ακόμα και από άλλου είδους πυραυλικές επιθέσεις. Η ίδια πηγή διευκρίνισε κάτι ιδιαίτερα σημαντικό: στο εν λόγω σύστημα δύναται να ενσωματώνονται και πρόσθετα μέσα, χωρίς να επηρεάζεται η συνολική του λειτουργία. Για παράδειγμα, στην «Ασπίδα του Αχιλλέα», τουλάχιστον σύμφωνα με τις πληροφορίες που διέρρευσαν, δύναται να ενσωματωθεί και το ελληνικής κατασκευής anti-drone system, με την ονομασία Κένταυρος. Πρόκειται για το σύστημα που έχει εγκατασταθεί σε ελληνικές φρεγάτες και το είδαμε πρόσφατα στη φρεγάτα «Έλλη» η οποία βρέθηκε στις κυπριακές θάλασσες στο πλαίσιο των μέτρων που λήφθηκαν στην Κύπρο για προστασία από πιθανές ιρανικές επιθέσεις, μετά το χτύπημα με μη επανδρωμένο αεροσκάφος Shahed (drone καμικάζι) στις Βρετανικές Βάσεις στο Ακρωτήρι. Στην «Ασπίδα του Αχιλλέα» υπάρχει η δυνατότητα ενσωμάτωσης κι άλλων μέσων που υποστηρίζονται από τη βάση του συστήματος.
Παρά το γεγονός ότι πρόκειται για δύο εντελώς αυτόνομα συστήματα, υπάρχει η δυνατότητα συνεργασίας μεταξύ των κυπριακών και ελληνικών ενόπλων δυνάμεων, κυρίως σε ό,τι αφορά την ανταλλαγή καθοριστικών πληροφοριών που σχετίζονται με την κάλυψη του εναέριου χώρου της κάθε χώρας. Μπορεί κάποιοι να βιάστηκαν και να χρησιμοποίησαν τον όρο κοινή αντιαεροπορική ομπρέλα, όμως στην πράξη αυτή η συνεργασία μπορεί να μετουσιωθεί σε πράξη. Δηλαδή, η ελληνική αεροπορία να διοχετεύει πληροφορίες για ενδεχόμενες απειλές από αέρος σε σημεία που δεν καλύπτει το κυπριακό αντιαεροπορικό σύστημα, όπως σαφώς και το αντίστροφο. Σύμφωνα με στρατιωτικές πηγές, λόγω και των στρατιωτικών συνεργασιών που έχουν ισχυροποιηθεί τα τελευταία χρόνια μεταξύ των ενόπλων δυνάμεων Κύπρου, Ελλάδας και Ισραήλ, στην εξίσωση για ανταλλαγή τέτοιων πληροφοριών θα βρίσκεται και το Τελ Αβίβ, δεδομένου ότι οι απειλές προέρχονται συνήθως από την ίδια κατεύθυνση (λόγου χάρη από την Άγκυρα).
Οι δυνατότητες
Όπως αναφέρεται σε εκτενή ανάλυση στην ιστοσελίδα tovima, «η πραγματική ισχύς της νέας αρχιτεκτονικής δεν βρίσκεται μόνο στο βεληνεκές των πυραύλων. Το κρίσιμο στοιχείο είναι η διασύνδεση των διαφορετικών μέσων σε ένα κοινό ψηφιακό περιβάλλον διοίκησης και ελέγχου». Προστίθεται επίσης ότι τα νέα ισραηλινά ραντάρ θα διασυνδέονται με ελληνικούς αισθητήρες, τα υφιστάμενα Patriots, τα συστήματα επιτήρησης των ενόπλων δυνάμεων και τις μη κινητικές δυνατότητες αντιμετώπισης drones που έχουν ήδη αναπτυχθεί σε νησιά και κρίσιμες στρατιωτικές εγκαταστάσεις.
Σε ό,τι αφορά τον τρόπο λειτουργίας, όταν ένα ραντάρ εντοπίζει έναν στόχο, τα δεδομένα θα μεταφέρονται στο ενιαίο σύστημα διοίκησης. Εκεί θα αξιολογούνται στοιχεία όπως η ταχύτητα, το ύψος, η κατεύθυνση και το πιθανό σημείο πρόσκρουσης. Στη συνέχεια, θα επιλέγεται το καταλληλότερο διαθέσιμο μέσο αναχαίτισης. Σε αυτήν την περίπτωση, μετά την αξιολόγηση του κινδύνου, θα λαμβάνεται απόφαση για το επόμενο βήμα. Όπως διευκρινίζεται στην ίδια ανάλυση, ένα μικρό drone δεν είναι απαραίτητο να αντιμετωπίζεται με έναν πανάκριβο πύραυλο μεγάλης εμβέλειας. Ανάλογα με την περίπτωση, μπορεί να αντιμετωπιστεί με ηλεκτρονικές παρεμβολές, σύστημα anti-drone ή έναν αναχαιτιστή μικρότερου κόστους. Αντίθετα, ένας βαλλιστικός πύραυλος απαιτεί ταχύτερο και ισχυρότερο σύστημα ανώτερης βαθμίδας.
Η προτεραιότητα αναμένεται να δοθεί στη Θράκη, το ανατολικό Αιγαίο, τις αεροπορικές και ναυτικές βάσεις, τα κέντρα διοίκησης, τα λιμάνια και τις ενεργειακές υποδομές. Σταδιακά, το δίκτυο θα επεκταθεί στην ηπειρωτική χώρα, με στόχο να δημιουργηθεί μία κοινή επιχειρησιακή εικόνα για την αντιμετώπιση διαφορετικών απειλών. Ωστόσο, καμία αεράμυνα δεν μπορεί να εγγυηθεί απόλυτη προστασία, ιδιαίτερα απέναντι σε μια μαζική επίθεση κορεσμού.
Αποτελείται από 3 συστήματα
Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» θα αποτελείται μετά την πλήρη ανάπτυξή του στην Ελλάδα από τρία συστήματα (χαμηλή ζώνη, μεσαία - μεγάλη ζώνη και ανώτατη αντιπυραυλική βαθμίδα). Η προστασία δομείται σε τρεις επάλληλες ζώνες:
SPYDER All-in-One (Rafael) - Χαμηλή ζώνη:
• Περιγραφή: Αυτοκινούμενο, ευέλικτο σύστημα που συγκεντρώνει στο ίδιο όχημα ραντάρ, κέντρο ελέγχου και έως 8 πυραύλους.
• Αποστολή: Προστασία στρατιωτικών εγκαταστάσεων, αεροδρομίων, λιμανιών και ενεργειακών υποδομών από αεροσκάφη, ελικόπτερα, drones και κατευθυνόμενα πυρομαχικά.
• Εμβέλεια: Αναχαιτίσεις έως 15 χλμ. με Python-5, έως 20 χλμ. με I-Derby και έως 40 χλμ. με I-Derby ER (βάσει τεχνικών δυνατοτήτων του συστήματος).
BARAK MX (Israel Aerospace Industries) - Μεσαία και μεγάλη ζώνη:
• Περιγραφή: Δικτυοκεντρικό σύστημα που εκτοξεύει διαφορετικούς τύπους πυραύλων από τους ίδιους εκτοξευτές.
• Εμβέλεια: Αναχαιτιστές με βεληνεκές 15, 35, 70 και 150 χιλιομέτρων.
• Αποστολή: Αντιμετώπιση μαχητικών, drones, υποηχητικών/υπερηχητικών πυραύλων cruise και τακτικών βαλλιστικών πυραύλων. Μπορεί να εμπλέκει ταυτόχρονα πολλαπλούς στόχους από διαφορετικές κατευθύνσεις (επιθέσεις κορεσμού).
David’s Sling (Rafael / Raytheon / IAI / Elbit) - Ανώτατη αντιπυραυλική βαθμίδα:
• Περιγραφή: Σύστημα κοινής αμερικανοϊσραηλινής ανάπτυξης με ραντάρ της ELTA και κέντρο μάχης της Elbit.
• Αποστολή: Αναχαίτιση βαλλιστικών πυραύλων μικρού και μεσαίου βεληνεκούς, μεγάλων ρουκετών, πυραύλων cruise και UAVs μέσω αναχαιτιστή δύο σταδίων που καταστρέφει τον στόχο με απευθείας πλήγμα (hit-to-kill).
