Έρευνα που δεν πρόλαβε καν να αρχίσει για την πολύκροτη υπόθεση του μαύρου κατασκοπευτικού βαν τερμάτισε χθες η Ανεξάρτητη Αρχή κατά της Διαφθοράς, μετά τη διαφωνία της Νομικής Υπηρεσίας.
Σύμφωνα με πληροφορίες του «Π», η Αρχή είχε ήδη αποφασίσει να αναθέσει τη διερεύνηση σε δύο Βρετανούς δικηγόρους-ερευνητές και έναν Κύπριο δικηγόρο, τους οποίους μάλιστα επρόκειτο να ανακοινώσει σύντομα, όταν ο Γενικός Εισαγγελέας, Γιώργος Σαββίδης, έβαλε φρένο στην έρευνα, επικαλούμενος το άρθρο 10 της κείμενης νομοθεσίας.
Η θέση του Γενικού Εισαγγελέα είναι ότι τα ζητήματα που επιθυμούσε να διερευνήσει η Αρχή είχαν ήδη αποτελέσει αντικείμενο ποινικής έρευνας. Πρόκειται για την έρευνα που διενήργησε ο ανεξάρτητος ποινικός ανακριτής Ηλίας Στεφάνου, η οποία το 2022 οδήγησε στην ποινική δίωξη του ιδιοκτήτη του μαύρου βαν και πρώην πράκτορα της Μοσάντ, Ταλ Ντίλιαν, καθώς και δύο συνεργατών του. Ωστόσο, η υπόθεση δεν οδηγήθηκε τελικά σε ακροαματική διαδικασία ενώπιον Κακουργιοδικείου. Οι ποινικές διώξεις και των τριών ανεστάλησαν από τον Γενικό Εισαγγελέα Γιώργο Σαββίδη και τον Βοηθό Γενικό Εισαγγελέα Σάββα Αγγελίδη. Έτσι, η υπόθεση έκλεισε χωρίς να εκδικαστεί.
Το ζήτημα που προκύπτει τώρα είναι κατά πόσο η προηγούμενη ποινική έρευνα είχε πράγματι καλύψει όλες τις πτυχές που επιθυμούσε να εξετάσει η Αρχή κατά της Διαφθοράς.
Τι προβλέπει ο νόμος
Η νομοθεσία που διέπει τη λειτουργία της Αρχής κατά της Διαφθοράς δίνει στον Γενικό Εισαγγελέα την εξουσία να εμποδίσει την παράλληλη διερεύνηση μιας υπόθεσης, όταν βρίσκεται σε εξέλιξη ποινική έρευνα για πράξη διαφθοράς που εμπίπτει στις αρμοδιότητες της Αρχής.
Συγκεκριμένα, το άρθρο 10 του περί της Σύστασης και Λειτουργίας της Ανεξάρτητης Αρχής κατά της Διαφθοράς Νόμου προβλέπει ότι, σε περίπτωση κατά την οποία έχει αρχίσει ποινική έρευνα από την Αστυνομία ή από ποινικό ανακριτή για πράξη διαφθοράς που εμπίπτει στις αρμοδιότητες της Αρχής, η τελευταία, κατόπιν ενημέρωσης από τον Γενικό Εισαγγελέα, δεν αρχίζει ή τερματίζει οποιαδήποτε παράλληλη ενέργεια. Παράλληλα, η Αρχή έχει το δικαίωμα να ζητά και να λαμβάνει ενημέρωση από τον Γενικό Εισαγγελέα για την πορεία των συγκεκριμένων υποθέσεων.
Διαφορετικές ερμηνείες
Στην προκειμένη περίπτωση, όμως, η ποινική έρευνα έχει ολοκληρωθεί εδώ και τέσσερα χρόνια. Το πόρισμα του ποινικού ανακριτή οδήγησε σε ποινικές διώξεις, οι οποίες στη συνέχεια ανεστάλησαν, με αποτέλεσμα η υπόθεση να μην οδηγηθεί ποτέ σε δίκη.
Η Αρχή κατά της Διαφθοράς επιχείρησε, συνεπώς, να εξετάσει εκ νέου την υπόθεση, έχοντας ενώπιόν της και νέα δεδομένα που προέκυψαν στο μεταξύ. Ωστόσο, αποδέχθηκε τον τερματισμό της έρευνάς της χωρίς να διατυπώσει, τουλάχιστον δημόσια, οποιαδήποτε διαφωνία.
Υπάρχουν, ωστόσο, και διαφορετικές νομικές ερμηνείες, σύμφωνα με τις οποίες η κείμενη νομοθεσία απαγορεύει τη διεξαγωγή παράλληλων ερευνών και όχι τη διενέργεια έρευνας από την Αρχή κατά της Διαφθοράς τέσσερα χρόνια μετά την ολοκλήρωση της ποινικής έρευνας.
Ο ποινικός ανακριτής
Όταν η Νομική Υπηρεσία αναφέρει ότι είχαν ήδη διερευνηθεί όλες οι πτυχές της υπόθεσης, που επιθυμούσε να εξετάσει η Αρχή κατά της Διαφθοράς, αναφέρεται στην ποινική έρευνα που διενήργησε ο ανεξάρτητος ποινικός ανακριτής και γνωστός ποινικολόγος Ηλίας Στεφάνου. Ο τελευταίος διορίστηκε τον Νοέμβριο του 2019 από τον τότε Γενικό Εισαγγελέα, Κώστα Κληρίδη, ως ανεξάρτητος ποινικός ανακριτής για να διερευνήσει την υπόθεση του μαύρου κατασκοπευτικού βαν. Σκοπός της έρευνας ήταν, μεταξύ άλλων, να διαπιστωθεί κατά πόσο ο Ντίλιαν και οι συνεργάτες του πραγματοποιούσαν παρακολουθήσεις τηλεφωνικών συνδιαλέξεων και, εαν ναι, για λογαριασμό ποιων. Το κατασκοπευτικό βαν εισήχθη στην Κύπρο δηλωμένο ως μετεωρολογικός εξοπλισμός.
Η αναστολή των διώξεων
Με βάση το πόρισμα Ηλία Στεφάνου, το οποίο διαβαθμίστηκε από τη Νομική Υπηρεσία ως απόρρητο και δεν κοινοποιήθηκε ούτε στη Βουλή όταν το ζήτησε, αποφασίστηκε η ποινική δίωξη του Ταλ Ντίλιαν και δύο συνεργατών του. Ωστόσο, πριν από την έναρξη της εκδίκασης της υπόθεσης ενώπιον Κακουργιοδικείου, οι δύο επικεφαλής της Νομικής Υπηρεσίας αποφάσισαν να αναστείλουν τις ποινικές διώξεις εναντίον τους. Σε ανακοίνωση που εξέδωσε ο Βοηθός Γενικός Εισαγγελέας, Σάββας Αγγελίδης, στις 10/08/2022, εξήγησε το σκεπτικό της απόφασής τους: «Αξιολογώντας, αφενός, το αβέβαιο της έκβασης μίας ακροαματικής διαδικασίας -ιδιαίτερα όταν εγείρονται πολύπλοκα νομικά αλλά ιδίως τεχνικά ζητήματα- και, αφετέρου, λαμβάνοντας υπόψη την ανάληψη πλήρους ευθύνης εκ μέρους της Ws Wispear Systems Ltd ενώπιον της επιτρόπου (σ.σ. Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα), το ύψος του επιβληθέντος διοικητικού προστίμου που ενείχε τιμωρητικό χαρακτήρα (σ.σ. €950.000), την άμεση καταβολή του προστίμου από την εταιρεία, το γεγονός ότι τα ηλεκτρονικά συστήματα που κατέχονταν από την εταιρεία δεν χρησιμοποιήθηκαν για παρακολούθηση ή υποκλοπή ηλεκτρονικής επικοινωνίας (προφορικής ή γραπτής) και το γεγονός ότι τα συστήματα λειτούργησαν στο πλαίσιο δοκιμαστικών (demos) χωρίς να έχουν ως στόχο συγκεκριμένα πρόσωπα/χρήστες, αποφασίσαμε τη διακοπή της ποινικής διαδικασίας εναντίον των τριών φυσικών προσώπων που διώχθηκαν, νοουμένου ότι η κατηγορούμενη εταιρεία Ws Wispear θα παραδεχόταν τις κατηγορίες που αντιστοιχούν στη συλλεχθείσα μαρτυρία. Τέτοια πρακτική ακολουθείται διαχρονικά από τις εισαγγελικές Αρχές, εκεί και όπου οι περιστάσεις το προκρίνουν».
Οι εξελίξεις στην Ελλάδα
Καταλυτικό ρόλο στην απόφαση της Αρχής κατά της Διαφθοράς να εξετάσει εκ νέου την υπόθεση φαίνεται να διαδραμάτισαν, πέραν της καταγγελίας που υπέβαλε το 2023 ο Οδυσσέας Μιχαηλίδης, και οι πρόσφατες δικαστικές εξελίξεις στην Ελλάδα. Ο Ταλ Ντίλιαν και συνεργάτες του καταδικάστηκαν στην Ελλάδα σε ποινές φυλάκισης για υπόθεση που αφορούσε τηλεφωνικές παρακολουθήσεις πολιτικών προσώπων, υπουργών, βουλευτών και άλλων αξιωματούχων.
Οι καταδίκες στην Ελλάδα αποτέλεσαν νέο δεδομένο σε σχέση με την προηγούμενη διερεύνηση στην Κύπρο και ενίσχυσαν το ενδιαφέρον για επανεξέταση επιμέρους πτυχών της υπόθεσης.
Σύγκρουση συμφερόντων;
Στην καταγγελία, που υπέβαλε στην Αρχή κατά της Διαφθοράς ο Οδυσσέας Μιχαηλίδης, περιλαμβανόταν, μεταξύ άλλων, ισχυρισμός περί ενδεχόμενης σύγκρουσης συμφερόντων του Βοηθού Γενικού Εισαγγελέα, Σάββα Αγγελίδη, σε σχέση με τον χειρισμό της υπόθεσης του μαύρου βαν.
Ειδικότερα, στην καταγγελία γινόταν αναφορά στις επαγγελματικές σχέσεις του αδελφού του Σάββα Αγγελίδη με στενούς συνεργάτες του Ταλ Ντίλιαν, καθώς και στη σύσταση εταιρείας, η οποία καταχωρίστηκε στον έφορο Εταιρειών μέσω του δικηγορικού γραφείου στο οποίο ήταν συνέταιρος ο Σάββας Αγγελίδης, πριν από τον διορισμό του στη θέση του υπουργού Άμυνας το 2018.
Σύμφωνα με τον Οδυσσέα Μιχαηλίδη, τα στοιχεία αυτά αποκτούν ιδιαίτερη σημασία από τη στιγμή που ο Σάββας Αγγελίδης συμμετείχε στη λήψη της απόφασης για την αναστολή της ποινικής δίωξης του Ταλ Ντίλιαν και των συγκατηγορούμενών του.
Το κρίσιμο ερώτημα
Εδώ ακριβώς βρίσκεται το κρίσιμο ερώτημα που αφήνει πίσω του ο τερματισμός της νέας έρευνας: Όταν η Νομική Υπηρεσία υποστηρίζει ότι «όλα όσα η Αρχή επιθυμούσε να ερευνήσει έχουν ήδη ερευνηθεί», περιλαμβάνεται και η ενδεχόμενη σύγκρουση συμφερόντων του Σάββα Αγγελίδη;
Με άλλα λόγια, είχε εξεταστεί στην ποινική έρευνα του Ηλία Στεφάνου το 2022 και το κατά πόσο υπήρχε οποιοδήποτε ζήτημα ασυμβίβαστου ή σύγκρουσης συμφερόντων σε σχέση με τον χειρισμό της υπόθεσης;
Η απάντηση στο συγκεκριμένο ερώτημα έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς ο Σάββας Αγγελίδης συμμετείχε στην απόφαση του 2022 για την αναστολή των ποινικών διώξεων, ενώ ο ίδιος αρνείται κατηγορηματικά όλους τους σχετικούς ισχυρισμούς.
Σε γραπτή δήλωσή του στις 10/08/2022, είχε χαρακτηρίσει τους ισχυρισμούς περί σύνδεσής του με τον Ταλ Ντίλιαν ως ανυπόστατους, «που ακουμπούν τη λασπολογία, με απώτερο σκοπό να πλήξουν τη Νομική Υπηρεσία της Δημοκρατίας και το άτομό μου».
Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι μόνο εάν το μαύρο βαν είχε ερευνηθεί στο παρελθόν αλλά εάν έχουν ερευνηθεί όλες οι πτυχές που επιχειρούσε να εξετάσει σήμερα η Αρχή κατά της Διαφθοράς. Και κυρίως: είχε ερευνηθεί ποτέ η συγκεκριμένη πτυχή που αφορά την ενδεχόμενη σύγκρουση συμφερόντων του Βοηθού Γενικού Εισαγγελέα, Σάββα Αγγελίδη;
