Σκληρό παζάρι για τον προϋπολογισμό στις Βρυξέλλες: Περικοπές ύψους €141 δισ και πιέσεις για το ETS 2 - Οι θέσεις της Κύπρου, το τελεσίγραφο του Μακρόν και τα πυρά της Μέτσολα

Σε κλίμα έντονων διαφωνιών πραγματοποιούνται οι συζητήσεις των Ευρωπαίων ηγετών στις Βρυξέλλες, με επίκεντρο τον νέο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την περίοδο 2028-2034 και τις υψηλές τιμές ενέργειας. Οι διαφορετικές προσεγγίσεις των κρατών-μελών δυσκολεύουν την εξεύρεση κοινής γραμμής, ενώ στο τραπέζι βρίσκονται σημαντικές περικοπές δαπανών και προτάσεις για αλλαγές στην ευρωπαϊκή ενεργειακή πολιτική.

Οι διαπραγματεύσεις για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο επικεντρώνονται τόσο στο συνολικό ύψος του προϋπολογισμού όσο και στην κατανομή των κονδυλίων. Η πρόταση για περικοπές ύψους €141 δισ. προκαλεί αντιδράσεις, ιδιαίτερα σε χώρες που ζητούν να διατηρηθούν επαρκείς πόροι για την πολιτική συνοχής, την έρευνα, την τεχνολογία και άλλες ευρωπαϊκές προτεραιότητες.

Προειδοποιήσεις για περικοπές και αντιδράσεις

Στο επίκεντρο βρίσκεται η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τον προϋπολογισμό της επόμενης επταετίας, συνολικού ύψους σχεδόν 2 τρισ. ευρώ. Οι πιέσεις για περιορισμό των δαπανών, αλλά και οι διαφωνίες ως προς την κατανομή των κονδυλίων, δυσχεραίνουν την επίτευξη συμφωνίας.

Ιδιαίτερη θέση στη συζήτηση έχουν οι χώρες που συγκροτούν την ομάδα των «Φίλων της Συνοχής», οι οποίες ζητούν να διατηρηθούν επαρκείς πόροι για την πολιτική συνοχής και τη στήριξη των λιγότερο ανεπτυγμένων περιφερειών. Οι 17 χώρες που συγκροτούν την ομάδα των «Φίλων της Συνοχής», αποτελούν οι Βουλγαρία, Κροατία, Κύπρος, Τσεχία, Εσθονία, Ελλάδα, Ουγγαρία, Ιταλία, Λετονία, Λιθουανία, Μάλτα, Πολωνία, Πορτογαλία, Ρουμανία, Σλοβακία, Σλοβενία και Ισπανία

Από την άλλη πλευρά, τα κράτη που επιδιώκουν αυστηρότερο έλεγχο των κοινοτικών δαπανών πιέζουν για περιορισμό του προϋπολογισμού. Οι λεγόμενες «φειδωλές» χώρες είναι η Αυστρία, η Δανία, η Γερμανία, η Φινλανδία, η Ολλανδία και η Σουηδία.

Η συμβιβαστική πρόταση που παρουσίασε η ιρλανδική προεδρία προβλέπει προϋπολογισμό ύψους 1,622 τρισ. ευρώ, μειωμένο κατά 141 δισ. ευρώ σε σχέση με την αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Παρά τις περικοπές, η πρόταση έχει προκαλέσει αντιδράσεις τόσο από τις χώρες που ζητούν περιορισμό των ευρωπαϊκών δαπανών όσο και από εκείνες που επιδιώκουν μεγαλύτερη χρηματοδότηση των παραδοσιακών πολιτικών της Ένωσης.

Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς εκτίμησε ότι οι συνομιλίες για τον προϋπολογισμό θα είναι ιδιαίτερα δύσκολες, καθώς οι Ευρωπαίοι ηγέτες απέχουν ακόμη πολύ από μια συμφωνία. Προειδοποίησε, μάλιστα, ότι οι διαπραγματεύσεις του Δεκεμβρίου ενδέχεται να διαρκέσουν αρκετά, λέγοντας χαρακτηριστικά πως οι συμμετέχοντες θα χρειαστούν περισσότερα πουκάμισα από όσα συνήθως.

Την ίδια ώρα, η Σουηδία απέρριψε το προτεινόμενο διαπραγματευτικό πλαίσιο, ενώ ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ χαρακτήρισε την πρόταση «σαφώς ανεπαρκή» και «απαράδεκτη για την Ισπανία». Οι αντιδράσεις αναδεικνύουν τις μεγάλες διαφορές μεταξύ των κρατών-μελών, τόσο ως προς το συνολικό ύψος του προϋπολογισμού όσο και ως προς την κατανομή των κονδυλίων.

Τελεσίγραφο Μακρόν

Ο Εμανουέλ Μακρόν έθεσε ως χρονικό ορόσημο το τέλος του 2026 για την επίτευξη συμφωνίας σχετικά με τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό. Όπως προειδοποίησε, η προεκλογική περίοδος στη Γαλλία ενόψει των προεδρικών εκλογών του Απριλίου 2027 θα περιορίσει σημαντικά τα περιθώρια ολοκλήρωσης των διαπραγματεύσεων.

Σύμφωνα με τέσσερις Ευρωπαίους διπλωμάτες που επικαλείται το Politico, ο Γάλλος πρόεδρος ανέφερε στην κλειστή συνεδρίαση της Πέμπτης (15/10) ότι δεν θα έχει την πολιτική εντολή να υπογράψει συμφωνία όταν η χώρα του θα βρίσκεται σε προεκλογική περίοδο.

«Από τον Ιανουάριο και μετά, δεν θα υπάρχει πολιτικό περιθώριο», φέρεται να είπε, εντείνοντας την πίεση προς τους Ευρωπαίους ηγέτες να γεφυρώσουν τις διαφωνίες τους και να καταλήξουν σε συμβιβασμό στη Σύνοδο Κορυφής του Δεκεμβρίου.

Η αντίδρασης της Μέτσολα

Την ανησυχία για την κατεύθυνση των διαπραγματεύσεων εξέφρασε και η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Ρομπέρτα Μέτσολα, η οποία άσκησε κριτική στους Ευρωπαίους ηγέτες, επισημαίνοντας ότι δεν μπορεί η ΕΕ να θέτει φιλόδοξους στόχους και στη συνέχεια να περικόπτει τους πόρους που απαιτούνται για την υλοποίησή τους.

«Δεν μπορούμε να συμφωνούμε και μετά να περικόπτουμε», ανέφερε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας την ανάγκη να διασφαλιστεί η απαραίτητη χρηματοδότηση για τις ευρωπαϊκές προτεραιότητες.

Η θέση της Κύπρου για τον προϋπολογισμό

Η Κύπρος συμμετέχει στην ομάδα των 17 κρατών-μελών που συγκροτούν τους «Φίλους της Συνοχής», επιδιώκοντας τη διατήρηση επαρκούς χρηματοδότησης για την πολιτική συνοχής στον επόμενο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό.

Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, εκτίμησε ότι ο τελικός προϋπολογισμός θα μπορούσε να είναι κατά 10% έως 11% χαμηλότερος από την αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία προσεγγίζει τα €2 τρισ.

Η συζήτηση έχει ιδιαίτερη σημασία για την Κύπρο, καθώς οι αποφάσεις για το ύψος και την κατανομή των ευρωπαϊκών κονδυλίων θα καθορίσουν το πλαίσιο χρηματοδότησης σημαντικών πολιτικών και αναπτυξιακών αναγκών κατά την περίοδο 2028-2034.

Στο επίκεντρο και το ενεργειακό κόστος

Παράλληλα, οι Ευρωπαίοι ηγέτες συζητούν τρόπους αντιμετώπισης των υψηλών τιμών ενέργειας, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει επιτευχθεί συμφωνία για συγκεκριμένες αλλαγές.

Επτά κράτη-μέλη, μεταξύ των οποίων η Κύπρος και η Ελλάδα, ζητούν αναθεώρηση του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS 2), καθώς και μεγαλύτερη ευελιξία για την εφαρμογή εθνικών μέτρων που θα περιορίσουν τις επιβαρύνσεις σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Ο Νίκος Χριστοδουλίδης δήλωσε ότι η Κύπρος στηρίζει την περαιτέρω αναστολή εφαρμογής του ETS 2 και την παροχή μεγαλύτερων περιθωρίων στα κράτη-μέλη για τη λήψη μέτρων αντιμετώπισης του ενεργειακού κόστους.

Ωστόσο, οι θέσεις των κρατών εξακολουθούν να διαφέρουν, με ορισμένες κυβερνήσεις να προειδοποιούν ότι οι παρεμβάσεις για την άμεση ανακούφιση των καταναλωτών δεν πρέπει να υπονομεύσουν τη μακροπρόθεσμη ενεργειακή μετάβαση.

Στο πλαίσιο αυτό, η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, έθεσε επίσης την ιδέα δημιουργίας στρατηγικών αποθεμάτων φυσικού αερίου σε ευρωπαϊκό επίπεδο, με στόχο την ενίσχυση της ασφάλειας εφοδιασμού ενόψει του χειμώνα.

Οι συζητήσεις αναμένεται να συνεχιστούν το επόμενο διάστημα, καθώς οι ηγέτες καλούνται να γεφυρώσουν τις διαφορές τους τόσο για τη χρηματοδότηση των ευρωπαϊκών προτεραιοτήτων όσο και για τα μέτρα αντιμετώπισης του ενεργειακού κόστους.

Η στήριξη προς την Ουκρανία

Η συνέχιση της οικονομικής και στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία περιλαμβάνεται στην ατζέντα της Συνόδου. Οι Ευρωπαίοι ηγέτες καλούνται να εξασφαλίσουν τους απαραίτητους πόρους για το Κίεβο, ενώ ο πόλεμος με τη Ρωσία βρίσκεται σε εξέλιξη.

Η ΕΕ έχει εγκρίνει δάνειο 90 δισ. ευρώ για το 2026 και το 2027: 60 δισ. για στρατιωτική βοήθεια και 30 δισ. για δημοσιονομική στήριξη.

Παραμένει, ωστόσο, ανοιχτό το ζήτημα της κάλυψης των αναγκών της Ουκρανίας το 2027. Παράλληλα, οι αυξημένες ανάγκες της ευρωπαϊκής άμυνας επιβαρύνουν περαιτέρω τις διαπραγματεύσεις για τον επόμενο προϋπολογισμό.

Με πληροφορίες από ΚΥΠΕ