Η Κύπρος διαθέτει μια σταθερή βάση για την επιχειρηματικότητα, υποστηριζόμενη από ισχυρές αντιλήψεις, αυξανόμενες προθέσεις και βελτίωση των συνθηκών του επιχειρηματικού οικοσυστήματος, σύμφωνα με τα ευρήματα της 9ης Εθνικής Έκθεσης Αναφοράς για την Επιχειρηματικότητα στην Κύπρο 2024/2025 – Global Entrepreneurship Monitor (GEM).
Ωστόσο, τονίζεται, η πλήρης αξιοποίηση της δυναμικής της επιχειρηματικότητας στην Κύπρο απαιτεί συνεχείς προσπάθειες για την αντιμετώπιση των διαρθρωτικών εμποδίων, την ενίσχυση της συμπερίληψης και της σύνδεσης μεταξύ καινοτομίας και εμπορευματοποίησης.
Τα ευρήματα
Η έκθεση παρουσιάστηκε την Τρίτη από το Κέντρο Επιχειρηματικότητας (C4E) του Πανεπιστημίου Κύπρου.
Το 2024/2025, το 40,2% των ενηλίκων αντιλαμβάνεται ότι υπάρχουν καλές ευκαιρίες για την έναρξη μιας επιχείρησης, διατηρώντας τις βελτιώσεις που παρατηρήθηκαν τα τελευταία χρόνια. Ταυτόχρονα, το 47,8% θεωρεί εύκολο να ξεκινήσει μια επιχείρηση, ποσοστό που ευθυγραμμίζεται με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Οι αντιληπτές επιχειρηματικές ικανότητες παραμένουν υψηλές, με το 59,9% των ατόμων να αναφέρουν ότι διαθέτουν τις γνώσεις, τις δεξιότητες και την εμπειρία που απαιτούνται για την έναρξη μιας επιχείρησης. Επιπλέον, το 68,3% των ενηλίκων γνωρίζουν προσωπικά έναν επιχειρηματία, υπογραμμίζοντας την ισχυρή παρουσία επιχειρηματικών δικτύων εντός της χώρας.
Το 24,1% των ενηλίκων αναμένει να ξεκινήσει μια επιχείρηση μέσα στα επόμενα τρία χρόνια. Αυτό το ποσοστό είναι υψηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο και το υψηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί τα τελευταία τρία χρόνια, υποδεικνύοντας ένα αυξανόμενο ενδιαφέρον για την επιχειρηματικότητα ως επιλογή σταδιοδρομίας.
«Αυτά τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι ο πληθυσμός της Κύπρου είναι τόσο σίγουρος για τις επιχειρηματικές του ικανότητες όσο και ολοένα και πιο εκτεθειμένος στην επιχειρηματική δραστηριότητα», σημειώνεται στην έκθεση.
Υψηλός ο φόβος αποτυχίας
Παρά τις θετικές αντιλήψεις, τα ευρήματα δείχνουν ότι ο φόβος της αποτυχίας παραμένει σχετικά υψηλός, επηρεάζοντας το 50,8% των ατόμων. Ενώ αυτό αντιπροσωπεύει μια μικρή βελτίωση σε σύγκριση με τα προηγούμενα χρόνια, εξακολουθεί να λειτουργεί ως εμπόδιο στην επιχειρηματική συμμετοχή.
Το ποσοστό Συνολικής Επιχειρηματικής Δραστηριότητας Πρώιμου Σταδίου (TEA) στην Κύπρο να ανέρχεται στο 9,7%. Αν και ελαφρώς κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, το επίπεδο αυτό παραμένει σχετικά ισχυρό σε σύγκριση με τα προηγούμενα έτη και υπερβαίνει το ποσοστό που παρατηρήθηκε στην Ελλάδα.
«Ενώ η επιχειρηματική δραστηριότητα στην Κύπρο είναι ανθεκτική, η μετάβαση από την πρόθεση στην πραγματική δημιουργία επιχειρήσεων παραμένει ένας τομέας που απαιτεί περαιτέρω υποστήριξη», τονίζεται.
Η επιχειρηματική δραστηριότητα είναι υψηλότερη μεταξύ των νεότερων ατόμων και εκείνων με υψηλότερο επίπεδο εκπαίδευσης. Ταυτόχρονα, εξακολουθεί να υπάρχει ένα αξιοσημείωτο χάσμα μεταξύ των φύλων, με τη συμμετοχή των ανδρών στην επιχειρηματικότητα σε πρώιμο στάδιο να είναι σημαντικά υψηλότερη από αυτήν των γυναικών.
Οι επιχειρηματίες σε πρώιμο στάδιο στην Κύπρο επιδεικνύουν σχετικά ισχυρές προσδοκίες ανάπτυξης. Ένα σημαντικό ποσοστό αναμένει να δημιουργήσει θέσεις εργασίας, με το 38,3% να αναμένει τη δημιουργία έξι ή περισσότερων θέσεων εργασίας μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια.
Το 56,9% των επιχειρηματιών αρχικού σταδίου στην Κύπρο αναμένει να αυξήσει τη χρήση ψηφιακών τεχνολογιών για την πώληση προϊόντων ή υπηρεσιών ενώ το 36,5% θεωρούν την Τεχνητή Νοημοσύνη πολύ σημαντική για την επιχείρησή τους τα επόμενα τρία χρόνια.
Όπως αναφέρεται στην έκθεση, οι νέες επιχειρήσεις στην Κύπρο υιοθετούν ολοένα και περισσότερο προσεγγίσεις προσανατολισμένες στην ανάπτυξη και την τεχνολογία. Ωστόσο, υποδεικνύεται, η βιωσιμότητα στην επιχειρηματικότητα παραμένει ένας τομέας που χρήζει περαιτέρω ανάπτυξης.
Ενώ ορισμένοι επιχειρηματίες αναφέρουν ότι λαμβάνουν μέτρα για την αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών και κοινωνικών επιπτώσεων, η ενσωμάτωση της βιωσιμότητας στις βασικές επιχειρηματικές στρατηγικές παραμένει περιορισμένη. Αυτό υποδηλώνει μια ευκαιρία για περαιτέρω ενίσχυση της ευαισθητοποίησης και της υιοθέτησης βιώσιμων επιχειρηματικών πρακτικών.
Δυνατά και αδύνατα σημεία
Στην έκθεση αναφέρεται ακόμη ότι η Κύπρος έχει σχετικά καλές επιδόσεις σε τομείς όπως οι Φυσικές Υποδομές, οι Εμπορικές και Επαγγελματικές Υποδομές, η Κυβερνητική Πολιτική και η Πολιτιστική Υποστήριξη για την Επιχειρηματικότητα. Ωστόσο, οι διαρθρωτικές προκλήσεις εξακολουθούν να υπάρχουν στη Χρηματοδότηση της Επιχειρηματικότητας, την Έρευνα και Ανάπτυξη, τα Προγράμματα Επιχειρηματικότητας της κυβέρνησης και την Επιχειρηματική Εκπαίδευση. Αυτές οι συνθήκες συνεχίζουν να περιορίζουν την ανάπτυξη νέων επιχειρήσεων.
Στοχευμένες δράσεις
Η έκθεση υπογραμμίζει τη σημασία των στοχευμένων και συντονισμένων πολιτικών δράσεων. Οι βασικές προτεραιότητες περιλαμβάνουν τη βελτίωση της πρόσβασης στη χρηματοδότηση, την ενίσχυση της επιχειρηματικής εκπαίδευσης σε όλα τα στάδια, την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ ακαδημαϊκών ιδρυμάτων και βιομηχανίας και τη μείωση των διοικητικών εμποδίων.
