Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, μέσω του οποίου υπολογίζεται ότι διακινείται το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και σημαντικές ποσότητες LNG, σε συνδυασμό με τη διαπίστωση ότι ο πόλεμος ΗΠΑ-Ισραήλ-Ιράν θα έχει διάρκεια έχουν ενεργοποιήσει το κακό σενάριο στις αξιολογήσεις επενδυτών και αναλυτών για την κατάσταση στη Μέση Ανατολή, προκαλώντας άνοδο στις τιμές της ενέργειας. Η διαταραχή στην παραγωγή και μεταφορά πετρελαίου και φυσικού αερίου θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια νέα, παρατεταμένη περίοδο υψηλών τιμών του πετρελαίου ανοίγοντας μια νέα περίοδο υψηλού πληθωρισμού. Στην Κύπρο, η άνοδος των διεθνών τιμών του πετρελαίου θα αποτυπωθεί διπλά: στις αντλίες των πρατηρίων καυσίμων και στις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας.
Χαρακτηριστική της ανησυχίας που επικρατεί είναι η στάση της Κίνας. Ο μεγαλύτερος εισαγωγέας LNG διεθνώς ζήτησε να διασφαλιστεί η ασφαλής διέλευση πλοίων μέσω των Στενών του Ορμούζ. Σύμφωνα με το Bloomberg, ανώτατα στελέχη του κλάδου αναφέρουν ότι το Πεκίνο ασκεί πιέσεις σε Ιρανούς αξιωματούχους προκειμένου να αποφευχθούν ενέργειες που θα μπορούσαν να διαταράξουν τις εξαγωγές φυσικού αερίου του Κατάρ.
Οι αγορές, πάντως, με τη στάση τους προεξοφλούν ότι η σύρραξη θα κρατήσει εβδομάδες και όχι μέρες. Η τιμή του πετρελαίου ξεπέρασε την Τρίτη και τα 85 δολάρια το βαρέλι, για να υποχωρήσει στην περιοχή των 80 δολαρίων, και οι τιμές του φυσικού αερίου στην Ευρώπη σχεδόν διπλασιάστηκαν. Το συμβόλαιο μελλοντικής εκπλήρωσης του ολλανδικού TTF, που θεωρείται η ευρωπαϊκή τιμή αναφοράς, σημείωνε χθες Τρίτη αύξηση άνω του 23%, έπειτα από ένα άλμα άνω του 33%, στα 59,445 ευρώ η μεγαβατώρα, επίπεδο που είχε να καταγραφεί από τον Φεβρουάριο 2023, όταν είχαν ανέβει κατακόρυφα οι τιμές εξαιτίας του πολέμου στην Ουκρανία. Η άνοδος των τιμών της ενέργειας προκάλεσε μια γενική πτώση στις μετοχές και στις αξίες των ομολόγων καθώς ένας υψηλότερος πληθωρισμός θα επιβαρύνει το κόστος ζωής, περιορίζοντας την κατανάλωση και τις επενδύσεις.
«Είναι πωλήσεις πανικού. Η αγορά ήταν αδιάφορη για την κλίμακα αυτού του πολέμου (πριν το Σαββατοκύριακο)», σχολίασε τους Financial Times o Εμανουέλ Κο, επικεφαλής Στρατηγικής Ευρωπαϊκών Μετοχών στην Barclays.
«Δεν νομίζω ότι εχουν περάσει τα χειρότερα όσον αφορά τις ανησυχίες για τον εφοδιασμό με πετρέλαιο», λέει ο Ελιοτ Χεντόφ, επικεφαλής της έρευνας μακροοικονομικής πολιτικής στη State Street Investment Management. «Οι βραχυπρόθεσμες απειλές (από το Ιράν προς τις υποδομές πετρελαίου) είναι αξιόπιστες και αρκούν για να περιορίσουν τη ναυσιπλοϊα».
Η τιμή του χρυσού, η οποία αυξήθηκε τη Δευτέρα καθώς οι επενδυτές αναζήτησαν καταφύγιο από την αβεβαιότητα, υποχώρησε την Τρίτη, παράλληλα με τις πτώσεις των μετοχών και των ομολόγων, με τους αναλυτές να υποδηλώνουν ότι οι επενδυτές ενδέχεται να ρευστοποιούν άλλες θέσεις για να καλύψουν τις απώλειές τους.
«Οι άνθρωποι μειώνουν τον κίνδυνο», εκτιμά ο Πίτερ Σαφρίκ, μακροοικονομικός στρατηγικός αναλυτής της RBC Capital Markets. «Η αγορά φαίνεται να μεταβαίνει ψυχολογικά από έναν σύντομο πόλεμο σε έναν μακροχρόνιο πόλεμο».
Στο 0,9% ο πληθωρισμός
Όλα αυτά απειλούν την πορεία σταθεροποίησης του πληθωρισμού στην ευρωζώνη και την Κύπρο.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που ανακοίνωσε χθες η Eurostat, τον Φεβρουάριο ο πληθωρισμός στην Κύπρο επιβραδύνθηκε στο 0,9%, από 1,2% τον Ιανουάριο. Πρόκειται για το χαμηλότερο επίπεδο πληθωρισμού στην Ευρώπη. Ο ετήσιος πληθωρισμός στην ευρωζώνη εκτιμάται να διαμορφωθεί στο 1,9% τον Φεβρουάριο του 2026, από 1,7% τον Ιανουάριo.
Εξετάζοντας τις κύριες συνιστώσες του πληθωρισμού στην ευρωζώνη, οι υπηρεσίες αναμένεται να έχουν τον υψηλότερο ετήσιο ρυθμό τον Φεβρουάριο (3,4%, σε σύγκριση με 3,2% τον Ιανουάριο), ακολουθούμενες από τα τρόφιμα, το αλκοόλ και τον καπνό (2,6%, σταθερό σε σύγκριση με τον Ιανουάριο), τα μη ενεργειακά βιομηχανικά αγαθά (0,7%, σε σύγκριση με 0,4% τον Ιανουάριο) και την ενέργεια (-3,2%, σε σύγκριση με -4,0% τον Ιανουάριο). Όπως βλέπουμε η ενέργεια είναι η συνιστώσα που κρατά τον πληθωρισμό χαμηλά στην ευρωζώνη.
Προειδοποιούν οι κεντρικοί τραπεζίτες
Το πληθωριστικό ρίσκο που φέρνει ένας παρατεταμένος πόλεμος στη Μέση Ανατολή επισημαίνουν και οι κεντρικοί τραπεζίτες. Το εκτελεστικό μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) Φίλιπ Λέιν, σε συνέντευξη που παραχώρησε στους Financial Times, εξέφρασε την ανησυχία της ΕΚΤ για πιθανές επιπτώσεις στις τιμές ενέργειας και, κατ’ επέκταση, στον πληθωρισμό και την οικονομική δραστηριότητα.
Όπως είπε, ένα μεγάλο ενεργειακό σοκ θα μπορούσε να ωθήσει ανοδικά τον πληθωρισμό και να επιβραδύνει την ανάπτυξη -καθιστώντας βασικό στοιχείο της δράσης της ΕΚΤ τη στενή παρακολούθηση των γεωπολιτικών εξελίξεων.
Τα επιτόκια
Η νομισματική πολιτική είναι ο επόμενος κρίκος των επιπτώσεων. Σε πρώτη φάση απομακρύνεται η προοπτική κάποιας μείωσης.
Ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδας, Γιάννης Στουρνάρας, είπε στο Reuters ότι η ΕΚΤ δεν πρέπει να βιαστεί να αλλάξει τα επιτόκια, καθώς ο πόλεμος στο Ιράν μπορεί να ασκήσει πιέσεις σε πληθωρισμό και ανάπτυξη.
Όπως εξήγησε, οι επιπτώσεις από τη σύγκρουση -ιδίως μέσω της ενέργειας και των εφοδιαστικών αλυσίδων– θα εξαρτηθούν σε μεγάλο βαθμό από το πόσο θα διαρκέσει και πόσο θα κλιμακωθεί.
«Αν οι διαπραγματεύσεις ξεκινήσουν αύριο, θα υπάρξει αποκλιμάκωση», είπε σε τηλεφωνική συνέντευξη. «Αν συνεχιστεί, θα υπάρξει ανοδική πίεση στον πληθωρισμό. Δεν αποκλείω ούτε το ένα ούτε το άλλο. Άρα, πρέπει να δείξουμε ευελιξία».
Ο κ. Στουρνάρας σημείωσε ότι είναι ακόμη νωρίς για ασφαλή συμπεράσματα και τόνισε πως, προς το παρόν, η ΕΚΤ δεν πρέπει να βιαστεί να αλλάξει τη νομισματική της πολιτική.
To ζήτημα των επιτοκίων είναι σύνθετο με επίδραση στο σύνολο της οικονομίας και στην αλυσίδα λήψης αποφάσεων.
Οι επενδυτές πρέπει να προετοιμαστούν τώρα για υψηλότερα επιτόκια λόγω της κλιμάκωσης της σύγκρουσης με το Ιράν, προειδοποιεί ο Νιγκέλ Γκριν, διευθύνων σύμβουλος του deVere Group, μιας από τις μεγαλύτερες ανεξάρτητες οργανώσεις χρηματοοικονομικών συμβούλων στον κόσμο.
«Οι αγορές είχαν τοποθετηθεί για χαμηλότερο κόστος δανεισμού αλλά αυτή η προοπτική απειλείται πλέον. Ένα νέο ενεργειακό σοκ μειώνει το περιθώριο για μειώσεις επιτοκίων και αυξάνει την πιθανότητα η νομισματική πολιτική να παραμείνει περιοριστική για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από ό,τι είχαν υποθέσει οι επενδυτές», προειδοποιεί.
«Δεν πρόκειται για ένα τυπικό επεισόδιο μεταβλητότητας που οφείλεται αποκλειστικά στο ψυχολογικό κλίμα. Πρόκειται για ένα σοκ από την πλευρά της προσφοράς με απτές μακροοικονομικές συνέπειες. Η ευελιξία της νομισματικής πολιτικής θα περιοριστεί καθώς αυξάνεται η πίεση του πληθωρισμού», προσθέτει.
