Η εκλογή του Νίκου Χριστοδουλίδη στην προεδρία της Δημοκρατίας το 2023 προκάλεσε σεισμικές δονήσεις πολλών Ρίχτερ στον Δημοκρατικό Συναγερμό, που είχαν ως αποτέλεσμα να παραιτηθεί ο τότε πρόεδρος του κόμματος Αβέρωφ Νεοφύτου και να εκλεγεί νέα πρόεδρος η Αννίτα Δημητρίου. Στον ΔΗΣΥ δεν έχει αρχίσει ακόμη η επίσημη διαδικασία για το 2028, όμως έχει ήδη ξεκινήσει η μάχη για το ποιος θα ελέγξει τον Συναγερμό όταν έρθει η ώρα. Κι αυτό εξηγεί γιατί η ένταση είναι δυσανάλογα μεγάλη, ενώ οι προεδρικές απέχουν σχεδόν ενάμιση χρόνο. Η αντιπαράθεση για το χρίσμα, που υπόβοσκε για μήνες, κορυφώθηκε το τελευταίο διάστημα με κινήσεις, δηλώσεις και μπηχτές των τριών ενδιαφερόμενων: της προέδρου του ΔΗΣΥ Αννίτας Δημητρίου, του τέως προέδρου του κόμματος Αβέρωφ Νεοφύτου και του βουλευτή Γιώργου Παμπορίδη, ο οποίος έχει βάλει ήδη ξεκάθαρα κάτω το όνομά του για το ’28.
Οι τρεις παίκτες
Η πρόεδρος του ΔΗΣΥ και Πρόεδρος της Βουλής Αννίτα Δημητρίου, μετά το καλό αποτέλεσμα των βουλευτικών εκλογών του περασμένου Μαΐου, δεν επιβεβαιώνει αλλά ούτε απορρίπτει την προοπτική να είναι η υποψήφια του Συναγερμού για το ’28 - όλοι αντιλαμβάνονται ότι ζυγίζει δεδομένα, μετρά αριθμούς, μελετά σενάρια με την ομάδα της. Ο τέως πρόεδρος του ΔΗΣΥ Αβέρωφ Νεοφύτου θέλει να πάρει τη ρεβάνς από τον Χριστοδουλίδη και εκδίκηση από τον Αναστασιάδη αλλά και από όσα συναγερμικά στελέχη δεν δούλεψαν ή και πολέμησαν την υποψηφιότητά του το ’23. Επιπλέον, θεωρεί ότι συνέβαλε τα μάλα για να εκλεγεί η κ. Δημητρίου πρόεδρος του κόμματος, αλλά και δύο φορές Πρόεδρος της Βουλής (την πρώτη με το ΕΛΑΜ και τη δεύτερη με τον Φειδία). Πιστεύει, λοιπόν, ότι του χρωστά μια πραγματική ευκαιρία χωρίς τρικλοποδιές, που του στέρησε ο Αναστασιάδης. Και είναι και ο Γιώργος Παμπορίδης, του οποίου το κύριο ενδιαφέρον, το οποίο δεν κρύβει τα τελευταία χρόνια, είναι η προεδρία της Δημοκρατίας. Και είναι γνωστό στους κύκλους Παμπορίδη ότι δεν πρόκειται να κάνει πίσω εάν θα υπάρξει διαδικασία στον Συναγερμό για το χρίσμα του ’28 με Αννίτα και Αβέρωφ ή εάν ο υποψήφιος του κόμματος θα είναι ο κ. Νεοφύτου. Ο βουλευτής, υπουργός Υγείας επί Αναστασιάδη, έχει προτείνει κάτι που σήμερα φαντάζει εξαιρετικά δύσκολο: να καθίσουν και οι τρεις μαζί και να μετρήσουν ποιος μπορεί πραγματικά να κερδίσει τις προεδρικές.
Κοχλάζει ο ΔΗΣΥ
Η εικόνα που παρουσιάζει σήμερα ο Δημοκρατικός Συναγερμός είναι παράδοξη έως και θλιβερή. Το κόμμα βγήκε ενισχυμένο από τις βουλευτικές εκλογές του 2026, διαθέτει πλέον μία σαφώς ισχυρότερη πολιτική βάση και η Αννίτα Δημητρίου αναδείχθηκε ξανά στην προεδρία της Βουλής. Κι όμως, αντί η Πινδάρου να αξιοποιεί την πολιτική δυναμική της, βρίσκεται ήδη αντιμέτωπη με το φάντασμα του 2023. Η διαφορά είναι ότι αυτή τη φορά το πρόβλημα δεν είναι ένας «αντάρτης» απέναντι στον επίσημο υποψήφιο. Είναι η μάχη για το ποιος θα γίνει ο επίσημος υποψήφιος. Ο ΔΗΣΥ βράζει πριν καν αρχίσει η διαδικασία, γιατί η βάση έχει πλέον πραγματική δύναμη. Η νέα διαδικασία αφαιρεί από την ηγεσία ένα μέρος της δυνατότητας να ελέγξει την τελική επιλογή.
Το Καταστατικό
Σύμφωνα με το Καταστατικό του Δημοκρατικού Συναγερμού (όπως τροποποιήθηκε τον Φεβρουάριο του 2025), τον υποψήφιο Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας εκλέγουν όλα τα μέλη του κόμματος που είναι εκλογείς σε προεδρικές εκλογές σε έκτακτη παγκύπρια εκλογική συνέλευση. Οι υποψήφιοι για τη θέση του υποψήφιου Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας θα πρέπει να προσκομίζουν ενυπόγραφο κατάλογο με 500 υποστηρικτές τους με δικαίωμα ψήφου κατά την ημερομηνία της εκλογικής διαδικασίας αναλογικά ανά επαρχία. Στους καταλόγους υποστηρικτών θα πρέπει απαραίτητα να συμπεριλαμβάνονται 100 μέλη του Ανωτάτου Συμβουλίου του Δημοκρατικού Συναγερμού. Για την εκλογή του υποψήφιου Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας συμμετέχουν όλα τα μέλη του κόμματος που έχουν εγγραφεί στο κεντρικό μητρώο μελών τουλάχιστον ενενήντα (90) μέρες πριν από την ημερομηνία πραγματοποίησης της παγκύπριας εκλογικής συνέλευσης, είναι εκλογείς για σκοπούς προεδρικών εκλογών και έχουν τακτοποιημένες τις οικονομικές τους υποχρεώσεις προς το κόμμα.
Ατμόσφαιρα ηλεκτρισμένη
Μετά από ένα σερί δημόσιων δηλώσεων των Δημητρίου, Νεοφύτου, Παμπορίδη αλλά και άλλων συναγερμικών στελεχών, την Πέμπτη το απόγευμα συναντήθηκαν οι δύο πρώτοι με πρωτοβουλία της προέδρου του ΔΗΣΥ. Σε μία ατμόσφαιρα μάλλον ηλεκτρισμένη, συζητήθηκε το θέμα των προεδρικών εκλογών σε σχέση με το Κυπριακό - ο Αβέρωφ Νεοφύτου δήλωσε ότι η τελική του απόφαση για το 2028 θα εξαρτηθεί από τις εξελίξεις στο Κυπριακό και ότι, εάν δημιουργηθεί στρατηγικό πλαίσιο λύσης, είναι διατεθειμένος να σταθεί δίπλα στον Νίκο Χριστοδουλίδη. Η Αννίτα Δημητρίου απάντησε ότι ο Δημοκρατικός Συναγερμός θα κατέλθει με δικό του υποψήφιο το 2028 και απέκλεισε το ενδεχόμενο στήριξης του Νίκου Χριστοδουλίδη. Είπε ακόμα ότι οι προσωπικές φιλοδοξίες είναι θεμιτές, αλλά πρέπει να υπηρετούν το κόμμα και τον τόπο. Οι Δημητρίου - Νεοφύτου δεν τα βρήκαν στη συνάντηση της 3ης Σεπτεμβρίου, ωστόσο και οι δύο αντιλαμβάνονται πλέον ότι η δημόσια αντιπαράθεση μπορεί να ξεφύγει από τον έλεγχο.
Γεύμα με Κασουλίδη - Παμπορίδη
Ο «Π» αντιλαμβάνεται ότι η κ. Δημητρίου θα ήθελε να τελειώνει με το θέμα του χρίσματος το συντομότερο, ει δυνατόν πριν τα Χριστούγεννα. Ο κ. Νεοφύτου, από την άλλη, προσπαθεί να κερδίσει χρόνο για να ενδυναμώσει τη θέση του εντός, εκτός, και επί τα αυτά, γι' αυτό και προτάσσει το Κυπριακό και σπρώχνει τη διαδικασία στο ’27. Γίνεται αντιληπτό ότι σε περίπτωση διαδικασίας πριν το τέλος του χρόνου, το αποτέλεσμα μάλλον δεν θα δεσμεύει τον κ. Νεοφύτου. Προχθές Παρασκευή, η κ. Δημητρίου σε συνέντευξή της δήλωσε ότι εάν υπάρχουν σοβαρές εξελίξεις στο Κυπριακό, η προτεραιότητα δεν θα είναι οι εκλογές, εννοώντας ότι ίσως χρειαστεί αναβολή τους - κάτι που δεν σημαίνει στήριξη υποψηφιότητας Χριστοδουλίδη. Η πικρή αλήθεια, όμως, είναι ότι όλοι πιστεύουν ότι μόνο με θαύμα θα υπάρξουν σημαντικές εξελίξεις στο Κυπριακό το αμέσως επόμενο διάστημα. Στις αρχές της εβδομάδας, η πρόεδρος του ΔΗΣΥ συναντήθηκε και με τον Γιώργο Παμπορίδη, παρουσία του Ιωάννη Κασουλίδη - ήταν ένα προγραμματισμένο γεύμα, το οποίο είχε κανονίσει ο κ. Κασουλίδης μέρες προηγουμένως και που δεν είχε να κάνει με τη συνάντηση της Πέμπτης.
Αννίτα
Σε ό,τι αφορά το χρίσμα για το ’28, η Αννίτα Δημητρίου έχει ισχυρά επιχειρήματα. Είναι η εν ενεργεία πρόεδρος του κόμματος, κέρδισε τις βουλευτικές εκλογές με τον ΔΗΣΥ στο 27,1% και επανεξελέγη Πρόεδρος της Βουλής. Επιπλέον, δημοσκόπηση που έγινε για λογαριασμό της Πινδάρου εμφανίζει την ίδια ως τη μόνη από τις τρεις υποψηφιότητες που, στα εξεταζόμενα σενάρια, μπορεί να περάσει στον δεύτερο γύρο και να αντιμετωπίσει με αξιώσεις τον Νίκο Χριστοδουλίδη. Δεν έχει πει ακόμα καθαρά «κατεβαίνω», όμως όσα κάνει παραπέμπουν σε άνθρωπο που σκέφτεται πολύ σοβαρά/προετοιμάζεται να τρέξει στις προεδρικές. Το πλεονέκτημα του «γηπέδου» σημαίνει για την κ. Δημητρίου ότι έχει θεσμική προβολή, καθημερινή επαφή με τη βάση, τον κομματικό μηχανισμό, δική της ομάδα στελεχών, το Συμβούλιο Παρακολούθησης Κυβερνητικού Έργου που λειτουργεί ως ένα είδος σκιώδους υπουργικού. Και, κυρίως, δεν κουβαλά προσωπική ήττα σε προεδρική εκλογή.
Αβέρωφ
Ο Αβέρωφ Νεοφύτου έχει διαφορετικά όπλα: την πολιτική εμπειρία και το Κυπριακό. Χτίζει ξανά πολιτικό momentum με παρεμβάσεις, περιοδείες, επαφές, social media, επαναφορά του Κυπριακού στο επίκεντρο. Τις τελευταίες εβδομάδες έχει κάνει κάτι εξαιρετικά ενδιαφέρον. Δεν έχει ανακοινώσει υποψηφιότητα, αλλά με σχετική δήλωση έχει συνδέσει την απόφασή του με την πορεία του Κυπριακού. Η δήλωσή του φαίνεται να μην είναι αρχής, αλλά διαπραγματευτικό εργαλείο και μήνυμα προς διάφορες κατευθύνσεις: (1) Διαμηνύει στην Αννίτα Δημητρίου ότι είτε θα κάνει αυτή πίσω είτε ο ίδιος θα στηρίξει Χριστοδουλίδη με πρόσχημα το Κυπριακό. (2) Λέει, ουσιαστικά, στον Χριστοδουλίδη να τον βοηθήσει με τους χριστοδουλιδικούς του Συναγερμού για να πάρει το χρίσμα κατά την εσωκομματική διαδικασία (ψηφίζει η βάση, πάνω από 50.000 μέλη) και μετά, όποιος περάσει στον δεύτερο γύρο να στηρίξει τον άλλο. (3) Ρίχνει γέφυρες προς τους ψηφοφόρους του Χριστοδουλίδη, λέγοντάς τους βασικά ότι περασμένα ξεχασμένα, ό,τι έγινε το ’23, τώρα μπορεί να γίνει άτυπη συνεργασία με αμοιβαίο όφελος. Ταυτόχρονα, δημιουργείται μια περιρρέουσα ατμόσφαιρα ως προς την υποψηφιότητά του, ότι δηλαδή είναι πολυσυλλεκτική. Σύμφωνα με πολιτικούς του φίλους, πέραν από τον Συναγερμό έχει διείσδυση στο ΕΛΑΜ, και μπορεί να φέρει κοντά Οδυσσέα, Φειδία, Βολτ, ΔΗΚΟ, ΔΗΠΑ. Κάτι που, μέχρις στιγμής τουλάχιστον, δεν φαίνεται να αποτυπώνεται σε φανερές και μυστικές δημοσκοπήσεις που έχουν διεξαχθεί, αν και είναι πολύ νωρίς για να δώσουν σωστό κλίμα οι μετρήσεις κοινής γνώμης για τις προεδρικές.
Παμπορίδης
Ο Γιώργος Παμπορίδης δεν διαθέτει τον κομματικό μηχανισμό της προέδρου του ΔΗΣΥ, ούτε έχει το δίκτυο και την ιστορική κομματική επιρροή του Αβέρωφ. Στα συν του, όμως, είναι ότι δεν θεωρείται μέρος του παλαιού συστήματος εξουσίας. Και μπορεί σήμερα να φαίνεται ότι δεν μπορεί να κερδίσει το χρίσμα, ωστόσο όλοι βλέπουν την πολιτική του επιρροή. Εάν η μάχη γίνει καθαρά μεταξύ Αννίτας Δημητρίου - Αβέρωφ Νεοφύτου, ο Παμπορίδης μπορεί να γίνει ρυθμιστής.
Ο άγνωστος «Χ»
Ο άγνωστος «Χ» της εσωκομματικής κάλπης είναι οι χριστοδουλικοί του ΔΗΣΥ. Το 2023 ένα σημαντικό κομμάτι της συναγερμικής βάσης εγκατέλειψε την επίσημη υποψηφιότητα του κόμματος και στήριξε τον Νίκο Χριστοδουλίδη. Αρκετοί από αυτούς παραμένουν μέλη του ΔΗΣΥ και, άρα, με βάση το νέο Καταστατικό, μπορούν να ψηφίσουν στην εσωκομματική διαδικασία. Αυτό σημαίνει ότι Συναγερμικοί που δεν ψήφισαν Αβέρωφ το 2023, μπορεί να καθορίσουν ποιος θα πάρει το χρίσμα για το ’28. Και η κρίσιμη ερώτηση είναι: Ποιος από τους τρεις μπορεί να πείσει τον χριστοδουλικό συναγερμικό ότι είναι ο ευκολότερος αντίπαλος του Χριστοδουλίδη;
Ο Χριστοδουλίδης αναμένει
Το μεγαλύτερο λάθος που μπορούν να κάνουν και οι τρεις είναι να αρχίσουν να συμπεριφέρονται σαν να είναι ήδη υποψήφιοι των προεδρικών. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η παρατεταμένη εσωστρέφεια θα έχει επιπτώσεις και στους ίδιους και στο κόμμα. Ο ΔΗΣΥ πρέπει πρώτα να κερδίσει τον εαυτό του. Οι βουλευτικές του 2026 έδωσαν στον Συναγερμό την πρώτη θέση, με πάνω από τρεις ποσοστιαίες μονάδες μπροστά από το ΑΚΕΛ. Αυτό είναι μεν ένα σημαντικό πολιτικό κεφάλαιο, ωστόσο εάν η εσωκομματική διαδικασία μετατραπεί σε πόλεμο, τότε ο ΔΗΣΥ κινδυνεύει να ξαναγυρίσει στο τραύμα του 2023. Και αυτό είναι ακριβώς το σενάριο που θα ευνοούσε τον Νίκο Χριστοδουλίδη. Διότι η προεδρική εκλογή του 2028 δεν θα κριθεί μόνο από το πόσο ισχυρός είναι ο Συναγερμός, αλλά και από το πόσο ενωμένος θα είναι όταν φτάσει στην κάλπη. Και το τελικό ερώτημα δεν είναι «ποιος θα κερδίσει», καταστρέφοντας πολιτικά τους άλλους δύο. Αλλά «ποιος μπορεί να κερδίσει τον ΔΗΣΥ χωρίς να χάσει ή να διαλύσει τον Συναγερμό». Αυτό ίσως είναι και το πραγματικό στοίχημα σήμερα. Διότι ο Χριστοδουλίδης περιμένει. Δεν χρειάζεται να κερδίσει καμία μάχη στον ΔΗΣΥ, χρειάζεται απλώς να αφήσει τον Συναγερμό να την κάνει μόνος του.
*Ο Ιωάννης Κασουλίδης, το 2022, αναφερόμενος στην εσωκομματική μάχη του 2003, είπε ότι, μετά την εκλογή Αναστασιάδη, «σταθήκαμε χέρι με χέρι και ενωμένοι βροντοφωνάξαμε 'Σεισμός, Σεισμός, Συναγερμός!'».
