Η μέση προεκλογική εκστρατεία για τις προεδρικές εκλογές στις ΗΠΑ διαρκεί περίπου 18 έως 24 μήνες. Πρόκειται για μεγάλο χρονικό διάστημα προκειμένου να προσελκύσει κανείς την προσοχή των ψηφοφόρων. Όμως οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι η μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου, με ΑΕΠ περίπου 32 τρισ. δολάρια και διαθέτουν τον τρίτο μεγαλύτερο πληθυσμό παγκοσμίως, με 342 εκατομμύρια κατοίκους. Η Κύπρος, με περίπου ένα εκατομμύριο κατοίκους και εκτιμώμενο ΑΕΠ 45 δισ. δολάρια, έχει σαφώς μικρότερο πεδίο κάλυψης, τόσο σε όρους γεωγραφίας και πληθυσμού όσο και διεθνούς επιρροής. Κι όμως, οι διεργασίες ενόψει των προεδρικών εκλογών του 2028 έχουν ήδη αρχίσει.
Κανένας δεν αμφιβάλλει ότι ο Πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης θα διεκδικήσει επανεκλογή. Τα αποτελέσματα των βουλευτικών εκλογών του Μαΐου έχουν μεταβάλει κάπως τα δεδομένα, απαιτώντας ορισμένες προσαρμογές στη στρατηγική που θα ακολουθήσει για να φτάσει εκεί. Ο ΔΗΣΥ έχει ήδη αποκλείσει το ενδεχόμενο συνεργασίας με τον Χριστοδουλίδη, τέως στέλεχός του, και θα αφήσει τα μέλη του κόμματος να αποφασίσουν ποιος θα είναι ο υποψήφιός του για το 2028. Δεδομένου ότι το δεξιό κόμμα αποτελεί την πολιτική αφετηρία του εν ενεργεία Προέδρου, τα δεδομένα περιπλέκονται κάπως όταν πρόκειται να προβλεφθεί τι θα συμβεί αν κανένας υποψήφιος δεν εξασφαλίσει απόλυτη νίκη από τον πρώτο γύρο. Ωστόσο, είναι ακόμα πολύ νωρίς για τέτοιες εκτιμήσεις.
Ο στόχος του ΑΚΕΛ
Το ΑΚΕΛ, ωστόσο, βρίσκεται σήμερα στη μάλλον άβολη θέση να μοιράζεται τα έδρανα της αντιπολίτευσης με τον ΔΗΣΥ. Μέχρι τις επόμενες προεδρικές εκλογές θα έχει συμπληρώσει 15 χρόνια εκτός διακυβέρνησης. Παρότι δεν έχει ληφθεί ακόμη καμία απόφαση για το 2028 και όλα τα ενδεχόμενα παραμένουν ανοικτά σε σχέση με έναν πιθανό υποψήφιο, πηγές του ΑΚΕΛ αναφέρουν ότι ένα πράγμα είναι ξεκάθαρο: στόχος είναι η εκλογική νίκη. «Θέλουμε οι προοδευτικές δυνάμεις να αλλάξουν τη φιλοσοφία και την πορεία της χώρας όπως αυτή διαμορφώθηκε από το 2013 και συνεχίζει να διαμορφώνεται», ανέφερε στον «Π» κομματική πηγή. Για να επιτευχθεί αυτός ο στόχος, το ΑΚΕΛ γνωρίζει ότι πρέπει να ενώσει όσο το δυνατόν περισσότερες δυνάμεις που πιστεύουν στην ανάγκη αλλαγής.
Υποψήφιος μέχρι τον Μάρτιο
Το κόμμα θα ξεκινήσει άτυπες επαφές μέσα στους επόμενους δύο μήνες, διερευνώντας με άλλους πολιτικούς χώρους τις δυνατότητες που υπάρχουν προτού προχωρήσει σε πιο επίσημες συναντήσεις με κόμματα και άλλες δυνάμεις για ανταλλαγή απόψεων και προτάσεων. Στη συνέχεια, το ΑΚΕΛ θα προχωρήσει στις εσωκομματικές του διαδικασίες, διαμορφώνοντας πιο συγκεκριμένες προτάσεις από τα ανώτερα όργανα προς τη βάση. Οι τελικές εισηγήσεις θα τεθούν προς έγκριση σε έκτακτο συνέδριο, με στόχο το κόμμα να είναι έτοιμο για την προεκλογική εκστρατεία μέχρι τον Μάρτιο ή τον Απρίλιο.
Πιθανές συνεργασίες
Το κόμμα θα διερευνήσει πιθανές συνεργασίες με κοινοβουλευτικά κόμματα όπως το ΔΗΚΟ, το ΑΛΜΑ και την Άμεση Δημοκρατία, ακολουθώντας τη σχετική διαδικασία ακόμη και σε περιπτώσεις όπου οι προοπτικές συνεργασίας φαίνονται περιορισμένες. Η νεοσύστατη Άμεση Δημοκρατία θεωρείται μάλλον απίθανος εταίρος, δεδομένης της κάπως ασταθούς και ετερόκλητης φύσης της ηγεσίας και της πολιτικής της συγκρότησης, αν και στην πολιτική έχουν συμβεί οι απρόβλεπτοι συσχετισμοί. Μια άλλη νέα πολιτική κίνηση είναι το ΑΛΜΑ, του οποίου οι θέσεις δεν αποτυπώνονται πάντοτε με σαφήνεια, ωστόσο το γεγονός πως είναι στην αντιπολίτευση προσφέρει μια αφετηρία για πιθανή συνεργασία. Δυσκολότερη είναι η εξίσωση με το ΔΗΚΟ, με το οποίο έχουν συμπορευθεί τις περισσότερες φορές. Φωνές εντός του ΔΗΚΟ δείχνουν σήμερα να προτιμούν συνεργασία με τον δεξιό χώρο παρά ξανά με την Αριστερά. Παράλληλα, το κόμμα δυσκολεύεται να πείσει ότι στηρίζει μια διζωνική δικοινοτική ομοσπονδία με πολιτική ισότητα. Υπάρχουν, πάντως, στελέχη στο ΔΗΚΟ που επιθυμούν αλλαγή καθώς και πρόοδο στο Κυπριακό και σε αυτούς ποντάρουν εντός της Εζεκίας Παπαϊωάννου ώστε να βρουν κοινό έδαφος συνεργασίας. Σε ό,τι αφορά τα εξωκοινοβουλευτικά κόμματα, το ΑΚΕΛ προτίθεται να συνομιλήσει με την ΕΔΕΚ, τη ΔΗΠΑ, τους Οικολόγους και άλλους πολιτικούς σχηματισμούς, όμως θεωρεί ότι οι μεγαλύτερες προοπτικές συνεργασίας υπάρχουν με το Volt.
Πολιτική ατζέντα
Όπου διαπιστώνεται πρόσφορο έδαφος για συνεργασία, το επόμενο βήμα θα είναι η αναζήτηση συναίνεσης πάνω σε μια πολιτική ατζέντα. Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα για το αριστερό κόμμα παραμένει το Κυπριακό. Το ΑΚΕΛ διαθέτει σαφή θέση για το πώς μπορεί να ξεπεραστεί το σημερινό αδιέξοδο και να υπάρξει πρόοδος. Πηγή του κόμματος αναγνώρισε ότι οι Τουρκοκύπριοι αισθάνονται απογοητευμένοι από τους Ελληνοκύπριους, ενώ ταυτόχρονα βρίσκονται υπό έντονη πίεση από την Άγκυρα. Το μόνο στοιχείο που τους διατηρεί προσανατολισμένους στη λύση είναι η ευρωπαϊκή προοπτική, ανέφερε η ίδια πηγή, προσθέτοντας ότι ο ρόλος της ΕΕ πρέπει να διερευνηθεί περαιτέρω. Δεύτερη προτεραιότητα αναμένεται να αποτελέσει η αντιμετώπιση των αυξανόμενων ανισοτήτων στη χώρα, όπου ο πλούτος συγκεντρώνεται σε ολοένα λιγότερα χέρια ενώ η φτώχεια αυξάνεται.
Σύμφωνα με την ίδια άποψη, η αυξανόμενη ανισότητα δεν είναι τυχαία, αλλά αποτέλεσμα ενός οικονομικού μοντέλου που δίνει έμφαση στο κέρδος χωρίς να επενδύει στη μακροπρόθεσμη αξία. Το κόμμα θα επικεντρωθεί επίσης στην αντιμετώπιση των διαπλοκών και της διαφθοράς που εμφανίζονται τόσο σε θεσμικό όσο και σε άλλα επίπεδα. Κομματική πηγή υπογράμμισε την ανάγκη σεβασμού του κράτους δικαίου και αντιμετώπισης θεσμών οι οποίοι φαίνεται να έχουν υπονομευθεί. Οποιαδήποτε πολιτική ατζέντα θα περιλαμβάνει και μια στρατηγική για τη βιωσιμότητα της χώρας, καθώς και τρόπους αντιμετώπισης των περιβαλλοντικών και κλιματικών προκλήσεων, των μεγάλων προβλημάτων στη διαχείριση αποβλήτων και της ενεργειακής ασφάλειας και επάρκειας.
Το κόμμα επιθυμεί να εστιάσει την πολιτική του ατζέντα σε πολιτικές προτάσεις και όχι στην ιδεολογία. Το ΑΚΕΛ θεωρεί ότι οι προτεραιότητές του αφορούν ζητήματα που ενδιαφέρουν προοδευτικά σκεπτόμενους πολίτες, ακόμα και αν αυτοί δεν αυτοπροσδιορίζονται ως αριστεροί ή κεντρώοι.
Η μετατροπή των πρώην Νέων Δυνάμεων σε Κοινωνική Συμμαχία επιτρέπει σε ένα ευρύτερο φάσμα ανθρώπων να βοηθήσει στη διαμόρφωση της πολιτικής ατζέντας μέσω συντονιστικών επιτροπών σε τοπικό επίπεδο, ανέφερε κομματική πηγή.
Μη κομματικοί ψηφοφόροι
Ένα ενδιαφέρον στοιχείο του σημερινού πολιτικού σκηνικού είναι η γενικευμένη δυσπιστία απέναντι στα πολιτικά κόμματα και τους θεσμούς. Η έμφαση του ΑΚΕΛ στις πολιτικές θέσεις ενδέχεται να αποσκοπεί και στην προσέλκυση πολιτών που δεν αισθάνονται προσκολλημένοι σε κάποιο συγκεκριμένο κόμμα. Οι βουλευτικές εκλογές του Μαΐου κατέγραψαν αποχή 33%, που αντιστοιχεί σε 188.331 πολίτες. Στις προεδρικές εκλογές του 2023 η αποχή έφθασε το 28%, δηλαδή 154.657 άτομα. Πολλοί νέοι ψηφοφόροι θα συμμετάσχουν επίσης στις εκλογές του 2028, καθώς θα εγγραφούν αυτόματα στους εκλογικούς καταλόγους βάσει των νέων ρυθμίσεων που έχουν τεθεί σε ισχύ.
Ο υποψήφιος
Ένα από τα συμπεράσματα των τελευταίων προεδρικών εκλογών ήταν ότι οι πολίτες είναι πιο πρόθυμοι να στηρίξουν πρόσωπα παρά κόμματα. Ο Ανδρέας Μαυρογιάννης, ο οποίος υποστηρίχθηκε από το ΑΚΕΛ και το Volt στις εκλογές του 2023, συγκέντρωσε 48% των ψήφων, ποσοστό υψηλότερο από την εκλογική δύναμη των δύο κομμάτων συνολικά. Όσον αφορά πιθανούς υποψηφίους για το 2028, κομματική πηγή επέμεινε ότι όλα τα ενδεχόμενα παραμένουν ανοικτά και ότι δεν έχει συζητηθεί ή υποσχεθεί οτιδήποτε, ούτε καν με τον Μαυρογιάννη, ο οποίος έχει ήδη δηλώσει πρόθυμος να είναι ξανά υποψήφιος. Στόχος είναι να βρεθούν οι κατάλληλες συνεργασίες και ο κατάλληλος υποψήφιος που θα μεγιστοποιήσουν τις πιθανότητες επιτυχίας, είτε πρόκειται για κομματικό είτε για εξωκομματικό πρόσωπο.
Αισθάνεται την πίεση
Μεταξύ των πολιτικών αναλυτών υπάρχει η αίσθηση ότι το αριστερό κόμμα αισθάνεται την πίεση από τον μακροχρόνιο αποκλεισμό του από την εξουσία για τρεις συνεχόμενους εκλογικούς κύκλους. Ένας πολιτικός αναλυτής, ο οποίος ζήτησε να μην κατονομαστεί, υποστήριξε ότι το ΑΚΕΛ κατανοεί πως δεν μπορεί να παραμείνει επ’ αόριστον κόμμα της αντιπολίτευσης. Μετά την απώλεια της εξουσίας το 2013, μετακινήθηκε περισσότερο προς τα αριστερά και είδε την εκλογική του επιρροή να περιορίζεται. Στη συνέχεια, το 2023, επιχείρησε να απευθυνθεί σε ένα ευρύτερο ακροατήριο, πέρα από την Αριστερά και την Κεντροαριστερά, γεγονός που προσέλκυσε μεγαλύτερη υποστήριξη.
Η προσέγγιση του Μαυρογιάννη δεν αντανακλούσε πλήρως τις θέσεις και τις αντιλήψεις του κόμματος, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά το Κυπριακό και τα αίτια της αποτυχίας των συνομιλιών στο Κραν Μοντανά. Η θέση του ΑΚΕΛ ήταν ότι ο τότε Πρόεδρος Νίκος Αναστασιάδης έφερε σημαντικό μέρος της ευθύνης για την κατάρρευση εκείνης της διαδικασίας. Ο Μαυρογιάννης, που ήταν τότε διαπραγματευτής, είχε διαφορετική άποψη, σύμφωνα με τον αναλυτή.
Παρά ταύτα, ο πρώην διαπραγματευτής απευθύνθηκε σε ευρύτερο κοινό και τελικά έφθασε πολύ κοντά στην εξουσία.
Σύμφωνα με τον αναλυτή, για να πετύχει το ΑΚΕΛ όχι απλώς την πρόκριση στον δεύτερο γύρο αλλά και την εκλογική νίκη απαιτούνται δύο βασικές προϋποθέσεις:
1. Ο υποψήφιος του ΑΚΕΛ να έχει απήχηση στον χώρο της Κεντροδεξιάς, με τον οποίο ταυτίζεται η πλειονότητα των Κύπριων ψηφοφόρων.
2. Να προκύψει κάποιου είδους ρήγμα στον ευρύτερο δεξιό πολιτικό χώρο.
Για τους λόγους αυτούς, ο αναλυτής δεν πιστεύει ότι το ΑΚΕΛ θα δώσει προτεραιότητα στην προώθηση καθαρά δικού του κομματικού υποψηφίου. Το κατά πόσον θα επιλέξει να επαναλάβει μια λύση τύπου «Μαλά» στηρίζοντας ξανά το ίδιο πρόσωπο ή αν θα αναζητήσει νέο υποψήφιο με ευρεία αποδοχή είναι ένα διαφορετικό ερώτημα. Παρεμπιπτόντως, μεταξύ των χωρών που έχουν προγραμματισμένες εκλογές το 2028 συγκαταλέγονται η Τουρκία, η Αυστραλία και οι Ηνωμένες Πολιτείες. Με βάση το ισχύον αμερικανικό Σύνταγμα, ο Ντόναλντ Τραμπ δεν μπορεί σήμερα να είναι ξανά υποψήφιος για την προεδρία. Αλλά ποιος ξέρει; Το 2028 είναι ακόμη πολύ μακριά.
