Ο Αβέρωφ προηγείται αλλά ο Χριστοδουλίδης δεν έφυγε ποτέ από τον ΔΗΣΥ

Η πρώτη ανάγνωση της δημοσκόπησης της EXPLORER για λογαριασμό του «Φιλελευθέρου» αναδεικνύει έναν αδιαμφισβήτητο πρωταγωνιστή. Ο Αβέρωφ Νεοφύτου προηγείται με 51% έναντι 28% του Γιώργου Παμπορίδη στην πρόθεση ψήφου για το προεδρικό χρίσμα του Δημοκρατικού Συναγερμού. Πρόκειται για διαφορά 23 ποσοστιαίων μονάδων, η οποία αποτυπώνει την ισχυρή παρουσία του τέως προέδρου του κόμματος στη συναγερμική βάση.

Εάν, ωστόσο, η δημοσκόπηση διαβαστεί συνολικά και όχι αποκλειστικά μέσα από την αντιπαράθεση των δύο υποψηφίων, αναδεικνύεται ένα εξίσου σημαντικό πολιτικό εύρημα. Ο Νίκος Χριστοδουλίδης εξακολουθεί να διατηρεί και ακόμα να ισχυροποιεί τη θετική εικόνα μεταξύ των ψηφοφόρων του ΔΗΣΥ, παρά τη σύγκρουση που προηγήθηκε των προεδρικών εκλογών του 2023 και την αντιπολιτευτική στάση της σημερινής ηγεσίας της παράταξης.

Συγκεκριμένα, το 49% των Συναγερμικών αξιολογεί θετικά ή πολύ θετικά τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, έναντι 40% που εκφράζει αρνητική ή πολύ αρνητική άποψη. Το υπόλοιπο 11% δεν απαντά.

Το παράδοξο

Η συνύπαρξη αυτών των δύο ευρημάτων δημιουργεί ένα ενδιαφέρον πολιτικό παράδοξο. Ο Αβέρωφ προηγείται καθαρά στη διεκδίκηση του κομματικού χρίσματος, αλλά ο Χριστοδουλίδης εξακολουθεί να απολαμβάνει σημαντική αποδοχή στον ίδιο εκλογικό χώρο. Δεν πρόκειται απαραίτητα για αντίφαση στις επιλογές των ψηφοφόρων, αλλά για ένδειξη ότι η κομματική ταυτότητα δεν καθορίζει απόλυτα τη στάση τους απέναντι στον σημερινό Πρόεδρο και ακόμα ότι, η εκλογική βάση δεν έχει ενιαία πολιτική συμπεριφορά.

Η δημοσκόπηση πραγματοποιήθηκε από τις 26 έως τις 29 Οκτωβρίου σε στοχευμένο δείγμα 560 ψηφοφόρων του ΔΗΣΥ. Συμπεριλήφθηκαν όσοι δήλωσαν ότι ψήφισαν το κόμμα στις βουλευτικές εκλογές του 2026 ή ότι θα το ψήφιζαν εάν διεξάγονταν σήμερα εκλογές.

Επομένως, η έρευνα δεν αποτυπώνει την πρόθεση ψήφου του συνόλου της κοινωνίας, αλλά τις διαθέσεις ενός συγκεκριμένου κομματικού ακροατηρίου.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει η επιμέρους καταγραφή μεταξύ των Συναγερμικών που είχαν ψηφίσει τον Νίκο Χριστοδουλίδη από τον πρώτο γύρο των προεδρικών εκλογών του 2023. Σε αυτή την κατηγορία ο Γιώργος Παμπορίδης συγκεντρώνει 47%, έναντι μόλις 18% του Αβέρωφ Νεοφύτου.

Η συγκεκριμένη διαφοροποίηση δείχνει ότι οι επιλογές του 2023 εξακολουθούν να επηρεάζουν τις σημερινές εσωκομματικές προτιμήσεις. Παράλληλα, επιβεβαιώνει ότι η βάση του ΔΗΣΥ περιλαμβάνει διαφορετικά πολιτικά ρεύματα, τα οποία δεν αντιλαμβάνονται με τον ίδιο τρόπο τη σχέση του κόμματος με το Προεδρικό.

Πρέπει, βέβαια, να γίνει μια ουσιαστική διευκρίνιση. Η θετική γνώμη για τον Χριστοδουλίδη δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε πρόθεση ψήφου υπέρ του στις προεδρικές εκλογές του 2028. Ούτε η προτίμηση προς τον Αβέρωφ σημαίνει κατ' ανάγκην αρνητική αξιολόγηση του Προέδρου.

Για να εξαχθούν τέτοια συμπεράσματα θα απαιτούνταν διασταυρώσεις των απαντήσεων των ίδιων ερωτηθέντων.

Ωστόσο, το γεγονός ότι σχεδόν οι μισοί ψηφοφόροι της παράταξης αξιολογούν θετικά τον Χριστοδουλίδη, αποτελεί στοιχείο που καμία μελλοντική στρατηγική του ΔΗΣΥ δεν μπορεί να αγνοήσει.

Η αποχώρηση της Αννίτας 

Στη σημερινή κατάσταση καθοριστικό ρόλο διαδραμάτισε η απόφαση της Αννίτας Δημητρίου να αποσυρθεί από τη διεκδίκηση του προεδρικού χρίσματος.

Η πρόεδρος του ΔΗΣΥ επικαλέστηκε την ανάγκη διαφύλαξης της ενότητας, επιχειρώντας να αποτρέψει την περαιτέρω όξυνση των εσωκομματικών αντιπαραθέσεων. Ωστόσο, η απόφασή της δεν έφερε την πολιτική ηρεμία που επιδιωκόταν.

Αντίθετα, η αναμέτρηση περιορίστηκε στον Αβέρωφ και στον Παμπορίδη, ενώ η δημόσια συζήτηση συνέχισε να στρέφεται γύρω από προσωπικές στρατηγικές, προηγούμενες συγκρούσεις και συσχετισμούς ισχύος.

Δεν είναι λίγοι εκείνοι που εκτιμούν ότι η αποχώρηση της Αννίτας ενδέχεται να άνοιξε περισσότερο πολιτικό χώρο για τον Χριστοδουλίδη μέσα στη συναγερμική βάση.

Η συλλογιστική αυτής της εκτίμησης στηρίζεται σε προηγούμενες έρευνες που έδειχναν ότι η πρόεδρος του ΔΗΣΥ θα μπορούσε να αποτελέσει έναν διαφορετικό πόλο συσπείρωσης, εκφράζοντας μια νέα πολιτική πρόταση απαλλαγμένη, σε μεγαλύτερο βαθμό, από τις αντιπαραθέσεις που οδήγησαν στη διάσπαση του συναγερμικού ακροατηρίου το 2023.

Η απουσία της από την αναμέτρηση ίσως στερεί από το κόμμα τη δυνατότητα να δοκιμάσει στην πράξη αυτή την προοπτική.

Η εσωστρέφεια έχει πολιτικό κόστος

Οι εξελίξεις των τελευταίων εβδομάδων ανέδειξαν για ακόμη μία φορά τη δυσκολία του ΔΗΣΥ να διαχειριστεί τις εσωτερικές του διαφορές χωρίς αυτές να μετατρέπονται σε κεντρικό θέμα της δημόσιας πολιτικής συζήτησης.

Το ζήτημα είναι ότι στον ΔΗΣΥ η διαδικασία εξελίσσεται μέσα σε ένα κλίμα όπου οι προσωπικές σχέσεις συχνά επισκιάζουν τις προγραμματικές διαφορές.

Η παρατεταμένη ενασχόληση με τα εσωκομματικά περιορίζει τη δυνατότητα της παράταξης να παρουσιάσει συγκροτημένη πολιτική πρόταση για τα προβλήματα της χώρας. Παράλληλα, δυσκολεύει την προσπάθεια αποκατάστασης της συνοχής της.

Το πρόβλημα γίνεται ακόμη μεγαλύτερο όταν η εσωκομματική αντιπαράθεση συνδέεται με το ερώτημα ποιος εκφράζει αυθεντικότερα τον συναγερμικό χώρο.

Ο Χριστοδουλίδης, παρότι βρίσκεται εκτός της κομματικής οργανωτικής δομής, εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό πολιτικό σημείο αναφοράς για μέρος των ψηφοφόρων της παράταξης. Η πραγματικότητα αυτή καθιστά δυσκολότερη την προσπάθεια διαμόρφωσης μιας ενιαίας αντιπολιτευτικής στρατηγικής.

Το χρίσμα και η πραγματική πολιτική αναμέτρηση

Το προβάδισμα του Αβέρωφ έχει σαφές πολιτικό περιεχόμενο. Ο τέως πρόεδρος διατηρεί ισχυρές προσβάσεις στον κομματικό μηχανισμό και εμφανίζεται να συγκεντρώνει την προτίμηση της πλειονότητας των ερωτηθέντων που έχουν επιλέξει κάποιον υποψήφιο.

Ο Γιώργος Παμπορίδης, από την άλλη, εμφανίζει σημαντική απήχηση στο τμήμα εκείνο της βάσης που είχε υποστηρίξει τον Χριστοδουλίδη το 2023, στοιχείο που υποδηλώνει διαφορετικές πολιτικές διαδρομές μέσα στο ίδιο κόμμα.

Πέραν των δύο υποψηφίων, το 11% δηλώνει ότι δεν επιλέγει κανέναν, το 9% παραμένει αναποφάσιστο και το 1% δεν απαντά.

Το ερώτημα, συνεπώς, δεν αφορά μόνο το ποιος θα επικρατήσει στις 28 Νοεμβρίου. Αφορά τη δυνατότητα του νικητή να συσπειρώσει και όσους δεν τον επέλεξαν, αλλά κυρίως να διαμορφώσει πολιτική πρόταση που θα απευθύνεται πέρα από τα οργανωμένα μέλη του κόμματος.

Σε αυτό το σημείο αναδεικνύεται και η διαφορά ανάμεσα στην εσωκομματική επιρροή και στην ευρύτερη εκλογική απήχηση. Πρόκειται για δύο διαφορετικά μεγέθη, τα οποία δεν συμπίπτουν απαραίτητα.

Η δημοσκόπηση δεν παρέχει στοιχεία για την πρόθεση ψήφου στο σύνολο του εκλογικού σώματος, ούτε επιτρέπει προβλέψεις για τις προεδρικές εκλογές του 2028. Καταγράφει, όμως, μια πολιτική βάση που δεν έχει απομακρυνθεί πλήρως από τον σημερινό Πρόεδρο.

Η επόμενη μέρα

Η εσωκομματική αναμέτρηση μπορεί να λύσει το ζήτημα του προεδρικού χρίσματος, όχι όμως και όλες τις εκκρεμότητες που αντιμετωπίζει ο Δημοκρατικός Συναγερμός.

Η αποχώρηση της Αννίτας Δημητρίου, η αντιπαράθεση Αβέρωφ και Παμπορίδη και η συνεχιζόμενη αποδοχή του Χριστοδουλίδη, αναδεικνύουν τρεις διαφορετικές πτυχές της ίδιας πολιτικής πραγματικότητας.

Ο ΔΗΣΥ χρειάζεται να επιλέξει υποψήφιο, να αποκαταστήσει την εσωτερική του συνοχή και να επαναπροσδιορίσει τη σχέση του με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Πρόκειται για τρία διαφορετικά ζητήματα, τα οποία δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν μόνο με την ανάδειξη νικητή.

Η δημοσκόπηση καταγράφει το σαφές προβάδισμα του Αβέρωφ, αλλά ταυτόχρονα υπενθυμίζει ότι ο συναγερμικός χώρος παραμένει πολιτικά πολυσύνθετος.

Και αυτό ίσως είναι το σημαντικότερο συμπέρασμα: η εσωκομματική κάλπη μπορεί να αναδείξει τον υποψήφιο του ΔΗΣΥ, αλλά δεν θα καθορίσει από μόνη της ποιος θα εκφράσει πολιτικά το σύνολο της κεντροδεξιάς εκλογικής βάσης στις προεδρικές εκλογές του 2028.