Υπάρχουν λαοί που πολεμούν για να σώσουν τον τόπο τους. Και υπάρχουν λαοί που τον βλέπουν να καταστρέφεται και αλλάζουν κανάλι. Δυστυχώς, η Κύπρος κινδυνεύει να ανήκει στη δεύτερη κατηγορία. Η μεγαλύτερη απειλή για τον τόπο μας δεν είναι μόνο η κλιματική κρίση. Δεν είναι μόνο η παρατεταμένη ανομβρία, οι ολοένα πιο ακραίοι καύσωνες ή η ερημοποίηση που προχωρεί αθόρυβα από χρόνο σε χρόνο. Η μεγαλύτερη απειλή είναι ότι όλα αυτά συμβαίνουν μπροστά στα μάτια μας και εξακολουθούμε να συμπεριφερόμαστε σαν να μην μας αφορούν.
Ο Ακάμας αλλοιώνεται από συνεχείς επεμβάσεις. Οι περιοχές Natura 2000 αντιμετωπίζονται συχνά ως εμπόδιο αντί ως εθνικός θησαυρός. Οι παραλίες των θαλάσσιων χελωνών πιέζονται από την ανεξέλεγκτη ανάπτυξη. Τα δάση μας καίγονται σχεδόν κάθε καλοκαίρι. Η ύπαιθρος γεμίζει μπάζα και παράνομους σκυβαλότοπους. Τα ποτάμια εξαφανίζονται κάτω από το μπετόν. Η βιοποικιλότητα μειώνεται, τα άγρια ζώα δηλητηριάζονται ή πυροβολούνται και η παράνομη παγίδευση πουλιών εξακολουθεί να αποτελεί διεθνή ντροπή για την Κύπρο. Και όμως, η αντίδραση της κοινωνίας παραμένει υποτονική. Για λίγες ημέρες θα υπάρξει αγανάκτηση στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης. Μετά όλα ξεχνιούνται. Μέχρι την επόμενη καταστροφή.
Οι κυβερνήσεις έχουν τεράστιες ευθύνες. Για δεκαετίες αντιμετώπισαν το περιβάλλον ως εμπόδιο στην ανάπτυξη και όχι ως προϋπόθεση της ευημερίας. Και η σημερινή διακυβέρνηση δεν άλλαξε αυτή τη νοοτροπία. Παρά τις εξαγγελίες περί πράσινης μετάβασης, συνεχίζονται οι πιέσεις στον Ακάμα, καθυστερούν κρίσιμες μεταρρυθμίσεις, η εφαρμογή της περιβαλλοντικής νομοθεσίας παραμένει ελλιπής και η Κύπρος εξακολουθεί να βρίσκεται αντιμέτωπη με ευρωπαϊκές διαδικασίες και έντονες επικρίσεις για την προστασία των οικοτόπων και των περιοχών Natura.
Όμως ας είμαστε ειλικρινείς. Οι πολιτικοί κάνουν συνήθως ό,τι τους επιτρέπουν οι πολίτες. Και οι πολίτες επιτρέψαμε πολλά. Επιτρέψαμε να θεωρείται φυσιολογικό να κόβονται δέντρα χωρίς ουσιαστικό σχεδιασμό. Να ανοίγονται δρόμοι μέσα σε ευαίσθητα οικοσυστήματα. Να οικοδομούνται ακτές και να εξαφανίζονται φυσικά τοπία. Να ρυπαίνονται παραλίες και ποτάμια. Να αντιμετωπίζεται η φύση ως εμπόρευμα και όχι ως η ασφάλεια ζωής των παιδιών μας. Το τίμημα, όμως, δεν θα το πληρώσουν μόνο οι χελώνες, οι φώκιες ή τα δάση. Θα το πληρώσουμε όλοι.
Η Κύπρος συγκαταλέγεται στις περιοχές της Ευρώπης που θερμαίνονται ταχύτερα. Οι βροχοπτώσεις γίνονται πιο ασταθείς, τα αποθέματα νερού μειώνονται και η λειψυδρία παύει να είναι ένα περιστασιακό φαινόμενο για να γίνει μια νέα πραγματικότητα. Το νερό θα είναι ολοένα πιο πολύτιμο και ακριβό. Η γεωργία θα δυσκολεύεται να επιβιώσει. Η παραγωγή τροφίμων θα γίνεται ακριβότερη και η εξάρτησή μας από εισαγωγές θα μεγαλώνει.
Την ίδια στιγμή, η χώρα εξακολουθεί να βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στο ρυπογόνο και ακριβό μαζούτ για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Αυτό σημαίνει υψηλότερες εκπομπές, υψηλότερο κόστος για τα νοικοκυριά και μεγαλύτερη ευαλωτότητα του ενεργειακού μας συστήματος. Οι πρόσφατες προγραμματιζόμενες παγκύπριες διακοπές ηλεκτροδότησης λόγω της αυξημένης ζήτησης υπενθύμισαν ότι η ενεργειακή ασφάλεια δεν είναι δεδομένη. Όταν οι θερμοκρασίες συνεχίσουν να ανεβαίνουν και η ανάγκη για κλιματισμό αυξάνεται κάθε καλοκαίρι, τέτοιες πιέσεις ενδέχεται να γίνουν συχνότερες αν δεν ενισχυθεί έγκαιρα το ενεργειακό σύστημα και η αξιοποίηση καθαρότερων πηγών ενέργειας.
Οι πυρκαγιές θα γίνονται πιο έντονες. Οι περίοδοι ακραίας ζέστης θα δοκιμάζουν ιδιαίτερα ηλικιωμένους, παιδιά και ευάλωτες ομάδες. Ο τουρισμός θα επηρεαστεί από τις παρατεταμένες θερμοκρασίες και η ποιότητα ζωής στις πόλεις θα υποβαθμιστεί ακόμη περισσότερο. Όλα αυτά δεν αποτελούν σενάρια επιστημονικής φαντασίας. Είναι τάσεις που ήδη παρατηρούνται και, χωρίς ουσιαστική προσαρμογή και προστασία του περιβάλλοντος, αναμένεται να ενταθούν.
Το πιο τραγικό, όμως, είναι ότι όταν οι συνέπειες γίνουν αναπόφευκτες, δεν θα μπορούμε πλέον να ισχυριστούμε ότι δεν γνωρίζαμε. Θα γνωρίζουμε ότι είδαμε τον τόπο μας να αλλάζει, ότι ακούσαμε όλες τις προειδοποιήσεις και ότι, αντί να αντιδράσουμε, επιλέξαμε την ευκολία της αδιαφορίας. Και τότε δεν θα έχουμε χάσει μόνο τον Ακάμα, τα δάση ή τις παραλίες μας. Θα έχουμε χάσει την ίδια την ποιότητα ζωής που έκανε αυτόν τον τόπο πατρίδα.
*Μέλους Κινήματος Οικολόγων
