Η είδηση του θανάτου του Γιώργου Μαζωνάκη έπεσε σαν κεραυνός εν αιθρία. Ο Μαζώ δεν ήταν μόνο μια γνώριμη φωνή. Ένα οικείο πρόσωπο. Ένας άνθρωπος που συνόδευσε για δεκαετίες τις νύχτες, τους έρωτες, τους χωρισμούς, τις χαρές και τις μοναξιές πολλών. Ήταν και η εικόνα ενός προσώπου άφθαρτου, που έμοιαζε να μην το αγγίζει ο χρόνος. Ίσως γι’ αυτό κι ο θάνατός του να συγκλονίζει και να αιφνιδιάζει ακόμη περισσότερο. Μάθαμε να συνδέουμε τη νεότητα της εικόνας με μια παράξενη υπόσχεση διαρκείας. Ωσάν κι όποιος δεν γερνά στα μάτια μας να απομακρύνεται, με κάποιον τρόπο, και από το τέλος.
Κι εμείς που μεγαλώσαμε μαζί του και γίναμε μεσήλικες, βλέπαμε στο σχεδόν αναλλοίωτο πρόσωπό του κάτι από τη νεότητα που αφήσαμε πίσω. Εκείνος έμοιαζε να μένει ίδιος κι έτσι, με έναν παράξενο τρόπο, μας έκανε να πιστεύουμε ότι εκείνες οι νύχτες δεν είχαν απομακρυνθεί τόσο. Ότι οι έρωτες, οι παρέες, τα ξενύχτια, ο αυθορμητισμός μιας άλλης ηλικίας, μιας άλλης εποχής, βρίσκονταν ακόμη κάπου κοντά. Μέχρι που ήρθε ο θάνατός του για να μας ισοπεδώσει. Καταργώντας βίαια αυτή την ψευδαίσθηση της αθανασίας. Μας γείωσε απότομα ο μπαγάσας με το φευγιό του. Υπενθυμίζοντάς μας με τον χειρότερο τρόπο τη θνητότητά μας. «Τι ζητάς Αθανασία;», έγραψε ο Γκάτσος. Ένας στίχος που συμπυκνώνει μέσα του όλη την ανθρώπινη υπαρξιακή αγωνία.
Η σκληρή αλήθεια είναι πως ο χρόνος που περνά δεν επιστρέφει. Όσο κι αν παζαρεύουμε μαζί του. Όσα φίλτρα κι αν βάλουμε στις φωτογραφίες, όσα φτιασίδια κι αν βάλουμε στα μούτρα μας, όσες ενέσεις, όσα νυστέρια, όσες θεραπείες plasma lift κι αν κάνουμε. Είτε είσαι διάσημος είτε κυβερνάς τον κόσμο όλο είτε είσαι ένας «κοινός θνητός» είτε είσαι βουτηγμένος στο χρήμα, αυτό που συμβαίνει είναι εκείνο που περιγράφει ο Καζαντζάκης στην Ασκητική του. Η σκοτεινή άβυσσος απ’ την οποία ερχόμαστε και στην οποία νομοτελειακά επιστρέφουμε, αφού διανύσουμε το μεταξύ τους διάστημα που ονομάζουμε ζωή.
Γι’ αυτό, ίσως, η επίγνωση του θανάτου μας δεν θα έπρεπε να μας κάνει πιο φοβισμένους. Αλλά πιο ταπεινούς. Όχι με τη θεοκρατική έννοια αλλά την πανανθρώπινη. Πιο συμφιλιωμένους με τη φθορά και το είδος της «ψυχής» που θέλουμε να παραδώσουμε. Με τη μνήμη που θέλουμε να αφήσουμε. Αυτό που μας χρειάζεται, που χρειάζεται να θυμόμαστε κάθε μέρα, είναι αυτό που αναζητεί ο Ρίτσος στον «Αποχαιρετισμό» του μέσα από τα λόγια του Γρηγόρη Αυξεντίου. Μια ύστατη γνώση, τη γνώση του θανάτου μας, για να μπορέσουμε να πεθάνουμε. Όχι για να μάθουμε να πεθαίνουμε. Αλλά για να προλάβουμε να μάθουμε να ζούμε. Αληθινά κι ανθρώπινα.
*στίχος από το ποίημα του Νίκου Γκάτσου, που μελοποίησε ο Μάνος Χατζιδάκης και τραγούδησε η Δήμητρα Γαλάνη.
